Nasz adres:
al. Jerozolimskie 3
00-495 Warszawa
tel. 022 629 52 71(72)
fax 022 628 58 43
muzeumwp@muzeumwp.pl,
sekretariat@muzeumwp.pl
 
 
rzeczpospolita
Patron Medialny Wystawy
WOJSKO II RZECZYPOSPOLITEJ
 
 
e-mouse
partnerem
Muzeum Wojska Polskiego
 
 
bip
     
Zbiory Wystawy Biuletyn informacyjny
Zbiory główne Wystawy stałe Jeśli chcesz być na bieżąco informowany o aktualnościach z życia Muzeum zapisz się na naszą listę mailingową
zapisz się
Zbiory specjalne Wystawy czasowe
Zbiory sztuki Wystawy wirtualne
Najcenniejsze zabytki Wirtualna wycieczka
Zbiory główne
Zbiory główne Muzeum Wojska Polskiego to zespół ok. 89 tys. obiektów, które określa się jako trójwymiarowe zabytki ruchome - materialne źródła historyczne. W ujęciu ogólnym są to wytwory kultury materialnej człowieka, tej sfery która wynika z szeroko rozumianej działalności wojennej. W ujęciu szczególnym są to militaria: broń zaczepna i ochronna, sprzęt wojskowy, umundurowanie i oporządzenie, weksylia (znaki bojowe - sztandary), falerystyka (ordery, odznaczenia, odznaki, oznaki). Zabytki z działu zbiorów głównych są podstawowym tworzywem dla budowania ekspozycji stałej, jak i wystaw czasowych - okolicznościowych. Służą także jako cenny materiał źródłowy dla badań nad historią wojskową, historią uzbrojenia i przemysłu zbrojeniowego oraz w szczegółowych dziedzinach: bronioznawstwie, mundurologii, falerystyce i weksykologii.
Zbiory główne przechowywane są w 8 magazynach (oprócz zabytków umieszczonych na ekspozycjach), podzielone wg rodzajów: broń palna; broń biała; umundurowanie i oporządzenie; sprzęt i oporządzenie jeździeckie; weksylia; ordery i odznaczenia; odznaki i oznaki; uzbrojenie ochronne oraz broń drzewcowa, obuchowa i miotająca; sprzęt wojskowy (kwatermistrzowski, saperski, łączności, medyczny). Każdym zbiorem magazynowym zajmuje się specjalizujący się w danej dziedzinie kustosz.
zbiór broni palnej
Zbiór broni palnej zawiera ok. 9 tys. zabytków (broń palna ręczna długa i krótka, broni ciężka - karabiny maszynowe, granatniki oraz broń artyleryjska, a także wzorcowa amunicja i oporządzenie do broni). Zespół ten obejmuje reprezentatywny zestaw zabytków z całego okresu rozwoju broni palnej, począwszy od nielicznych, najwcześniejszych okazów z początku XV wieku (ręczne puszki, hakownice, bombardy) przez szesnasto- i siedemnastowieczne rusznice, arkebuzy, muszkiety i pistolety, po regulaminową broń skałkową, kapiszonową i iglicową z XVIII, XIX i XX wieków. W tej grupie szczególną uwagę zwrócić należy na liczący stokilkadziesiąt obiektów zespół karabinów regulaminowych z lat 1840 - 1890, zawierający prawie pełny przegląd rozwiązań konstrukcyjnych używanych w armiach tego okresu (Dreyse, Chassepot, Snider, Krnka, Berdan, Mauser, Werndl).
Wśród broni niewojskowej uwagę zwraca bogaty zbiór strzelb myśliwskich, kołowych (arkebuzów, cieszynek), skałkowych, kapiszonowych i iglicowych. Wśród nich znajdujemy wybitne dzieła rusznikarstwa europejskiego sygnowane m.in. takimi nazwiskami, jak: Cominazzo, Arlot, Lebeda, Contriner.
Większość zabytków artyleryjskich, wchodzących w zasób zbioru broni palnej, eksponowana jest na stałej wystawie zarówno w budynku jak i w plenerze.
zbiór broni siecznej
Zbiór broni siecznej (wg dawnej terminologii ostrej) obejmuje ok. 7 tys. zabytków, począwszy od nielicznych okazów antycznych przez archeologiczne miecze z pierwszych wieków istnienia państwa polskiego, po europejską broń czasów nowożytnych - rapiery, szpady, szable, pałasze, sztylety, bagnety od XVI do XX stulecia. Na szczególną uwagę zasługuje zespół rapierów i szpad oraz pałaszy, a także bogata kolekcja szabel polskich od batorówki z XVI wieku do szabli polskiej wz 1976/90. Liczebnością wyróżnia się kolekcja broni orientalnej: szabel perskich, tureckich, indyjskich i mieczy japońskich. Dopełnieniem myśliwskiej broni palnej może być licząca kilkadziesiąt sztuk kolekcja myśliwskich kordelasów, a dopełnieniem wojskowej broni palnej licząca ponad 1000 sztuk kolekcja bagnetów.
Niektóre okazy broni białej należały do sławnych bohaterów naszej historii, m.in.: hetmana Jana Zamoyskiego, króla Stefana Batorego, króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, gen. Jana Henryka Dąbrowskiego, ks. Józefa Poniatowskiego, brygadiera Józefa Piłsudskiego, płk. Władysława Sikorskiego, marszałka Edwarda Rydza-Śmigłego.
zbiór umundurowania i oporządzenia żołnierskiego
Zbiór umundurowania i oporządzenia żołnierskiego liczący ponad 21 tys. obiektów zawiera kolekcję mundurów i części mundurowych polskich, począwszy od nielicznych z II połowy XVIII wieku przez reprezentatywne zespoły z czasów Ks. Warszawskiego, Królestwa Kongresowego i Powstania Listopadowego, po dające pełen przegląd mundury różnych formacji zbrojnych i rodzajów wojsk z lat I i II wojny światowej, II Rzeczpospolitej i drugiej połowy XX w. Dopełniają kolekcję umundurowania części mundurowe: orły i kokardy na czapki, naramienniki, czapki, pasy i klamry do pasów, sznury naramienne itp. Zespół oporządzenia żołnierskiego to: manierki, menażki, niezbędniki, maski p.gaz, tornistry, plecaki, ładownice, chlebaki, torby oficerskie i mapniki, łopatki saperski. Interesującą i oryginalną jest kolekcja zastawy wojskowej - nakrycia stołowe i sztućce sygnowane odznakami pamiątkowymi poszczególnych pułków i formacji zbrojnych.
W zbiorze umundurowania i oporządzenia szczególnie wiele obiektów posiada personalną proweniencję. Znajdują się tu mundury, które należały do dowódców: marszałka Józefa Piłsudskiego, gen. Jana Henryka Dąbrowskiego, płk. Jana Hipolita Kozietulskiego i płk. Stanisława Rostworowskiego, gen. Józefa Hallera, Wacława Sieroszewskiego i Władysława Gąsiorowskiego, gen. Stanisława Sosabowskiego, gen. Kazimierza Sosnkowskiego, gen. Zygmunta Berlinga, gen. Władysława Sikorskiego, gen. Stanisława Skalskiego, płk. Jana Falkowskiego i in.
Niemała i w miarę reprezentatywna jest zasługująca na szersze spopularyzowanie kolekcja umundurowania armii obcych z XIX i XX w.
zbiór oporządzenia jeździeckiego
Zbiór oporządzenia jeździeckiego liczy ponad 2100 obiektów i zawiera dość liczny zestaw strzemion, ostróg, wędzideł, a także siodła i rzędy od XVII do XX wieku. Uwagę zwracają obiekty paradne lub związane z wybitnymi postaciami naszej historii, jak np.: paradny rząd Oskierki (uczestnika uroczystego wjazdu poselstwa kanclerza Ossolińskiego do Rzymu w 1633 roku), siodło hetmana Stefana Czarnieckiego, siodło koronacyjne króla Stanisława Leszczyńskiego, siodło gen. Napoleona Bonaparte z okresu wyprawy do Egiptu, siodło gen. Jana Henryka Dąbrowskiego czy z XX wieku siodło gen. Władysława Sikorskiego. Na uwagę zasługuje też zespół orientalnego oporządzenia jeździeckiego oraz wojskowe siodła i rzędy państw europejskich i Stanów Zjednoczonych z XX wieku.
zbiór weksyliow, pieczęci i instrumentów muzycznych
Zbiór weksyliow, pieczęci i instrumentów muzycznych liczy ponad 17 tys. obiektów. Znajdują się tu sztandary, proporce, fartuchy na bębny i płomienie do trąbek oraz części sztandarowe jak głowice, drzewce, gwoździe pamiątkowe, szarfy czy bandoliery. Kolekcja pieczęci wojskowych liczy ok. 1700 obiektów, a instrumentów muzycznych ok. 250.
Chorągwie i sztandary jako znaki wojskowe otaczane były od zawsze najwyższą uwagą i czcią. Od średniowiecza wywodzi się znaczenie symboliczne chorągwi wojskowych i ich rola w obyczaju wojennym. Rozwijanie chorągwi oznaczało wypowiedzenie wojny, ich utrata na polu walki - ściągała hańbę na walczących, zdobyczne składano u stóp zwycięzcy, jako wyraz triumfu. Odgrywały one istotną rolę w oprawie ceremoniału dworskiego, przyjmowaniu poselstw, pasowaniu na rycerzy, przyjmowaniu hołdów oraz w pogrzebach panujących, kiedy ulegały one zazwyczaj niszczeniu /H. Wielecki: Chorągwie i sztandary w zbiorach Muzeum Wojska Polskiego/. W narodowych dziejach wyraźnie zaznaczył to Jan Długosz już w XV wieku spisując i dokumentując ikonograficznie trofeum grunwaldzkie - zdobyczne chorągwie krzyżackie. On także określił rolę chorągwi królewskiej czerwonej z białym orłem: Jest ona jak pochodnia umieszczona w sali i oświecająca wszystko, jeżeli przypadkiem zgaśnie, wszyscy bez rozeznania toną w ciemnościach i ponoszą klęskę.
Wśród zabytkowych weksyliów najstarsze pochodzą z końca XVI i początku XVII wieku. Licznie zachowane są sztandary z połowy XVIII wieku oraz z Królestwa Polskiego, Powstania Listopadowego i Powstania Styczniowego. Najliczniejsze są te, które pochodzą z XX stulecia dzięki słusznej i dalekowzrocznej decyzji marszałka Józefa Piłsudskiego, który polecił aby znaki bojowe rozformowanych jednostek lub wcześniejszych nieregulaminowych wzorów przekazywane były obligatoryjnie do powołanego w 1920 r. Muzeum Wojska, jako świątyni sławy oręża polskiego i skarbnicy nieśmiertelnego ducha rycerskiego. Realizacja rozkazu Marszałka zapewniła, że w Muzeum znalazły się chorągwie i sztandary polskie z lat 1914-21 oraz nieregulaminowe znaki bojowe jednostek Wojska Polskiego z lat 20-tych i 30-tych zastępowane nowymi wzorami. Ścisłe przestrzeganie decyzji Marszałka, nawet w nowych politycznych uwarunkowaniach po 1945 roku sprawiło, że w Muzeum znalazły się sztandary bojowe jednostek Ludowego Wojska Polskiego z lat 1943-45 i z lat 1946-93. Restrukturyzacja armii w końcu XX wieku sprawia, że do zbiorów muzealnych trafiają także sztandary z lat ostatnich.
Szczególne znaczenie w zbiorze sztandarów z XX wieku ma zespół 80 znaków bojowych z 1939 roku, ocalonych przed dostaniem się w ręce wroga dzięki bohaterstwu i poświeceniu żołnierzy w trakcie działań wojennych i ofiarności ludności cywilnej, przechowującej z narażeniem życia biało-czerwone symbole w czasie okupacji.
kolekcja falerystyczna
Kolekcja falerystyczna podzielona jest organizacyjnie na dwa zbiory: ordery, odznaczenia, biżuteria i przedmioty pamiątkowe oraz odznaki, oznaki, znaczki patriotyczne i okolicznościowe. Pierwszy zbiór liczy prawie 9 tys. obiektów, obejmując zespół orderów i odznaczeń polskich od XVIII do końca XX wieku. Znajduje się tu także reprezentatywny zespół orderów i odznaczeń obcych z różnych, nawet egzotycznych, państw świata: od Japonii i Korei, przez Chiny, Indie, Afganistan, Turcję, Egipt, kraje europejskie, po Meksyk, Kolumbię, Argentynę i Stany Zjednoczone.
Naturalnym stanem jest fakt, że znaczna część orderów i odznaczeń należała do konkretnych, znanych z nazwiska i imienia osób, wybitnych dowódców i żołnierzy, mężów stanu i zasłużonych obywateli. Najsławniejsze nazwiska to m.in. gen. Jan Henryk Dąbrowski, gen. Józef Chłopicki, gen. Władysław Sikorski, gen. Kazimierz Sosnkowski, gen. Zygmunt Berling, mjr Henryk Sucharski i wielu innych.
Zbiór odznak pamiątkowych, oznak i znaczków pamiątkowych i patriotycznych liczy prawie 15 tys. obiektów. Zawiera kompletny zestaw pułkowych odznak pamiątkowych z lat I wojny światowej i wojska II Rzeczypospolitej, oznaki formacji i rodzajów służb Wojska Polskiego z XX wieku i armii obcych, a także liczny zestaw znaczków pamiątkowych i patriotycznych polskich i obcych pochodzących z pierwszej ćwierci XX wieku, a szczególnie obficie wydawanych w latach I wojny światowej.
zbiór uzbrojenia ochronnego, broni dzewcowej, obuchowej i miotajęcej
Zbiór uzbrojenia ochronnego, broni drzewcowej, obuchowej i miotajęcej jest połączony w jeden zespół organizacyjny. Liczy on ok. 5 tys. obiektów, zawierając w grupie uzbrojenia ochronnego nieliczne, ale nadzwyczaj cenne okazy z czasów średniowiecza (tzw. szyszak piastowski z X w.), turniejowe zbroje z XV wieku, zbroje maksymiliańskie z wieku XVI oraz reprezentatywny zestaw uzbrojenia ochronnego husarii i pancernych z XVII wieku. Szczególną wartość bronioznawczą ma liczny zespół pancerny - kolczug polskich i orientalnych, juszmanów i bojowych osłon głowy (szyszaków, misiurek, szturmaków) oraz zestaw hełmów różnych armii z XX wieku.
Zbiór broni drzewcowej i obuchowej to prawie pełny przegląd rozwoju typologicznego tego rodzaju oręża, od toporów bojowych przez halabardy, szpontony, spisy, korseki, oszczepy i włócznie po lance kawaleryjskie z XX wieku. Broń miotająca to licząca kilkadziesiąt sztuk kolekcja łuków i kusz z XVI-XVIII wieku.
zbiór sprzętu wojkowego
Zbiór sprzętu wojskowego zawiera ok. 4000 zabytków i obejmuje obiekty ważne dla ukazania funkcjonowania wojska, choć w mniejszym stopniu używane w ekspozycji. Są to: sprzęt łączności - radiostacje, telefony polowe, łącznice, dalekopisy, sprzęt saperski (w tym kolekcja min), sprzęt optyczny, medyczny i kwatermistrzowski. Prawie w całości prezentowany jest w ekspozycji sprzęt ciężki-pojazdy, broń pancerna i lotnictwo.
o muzeum |  wystawy |  zbiory |  oddziały |  mapka |  wydarzenia |  nagrody |  artykuły |  linki
Copyright © by Muzeum Wojska Polskiego Created by agencja kreatywna e-mouse