Muzeum Wojska Polskiego
   
 
Wybierz język: Szukaj:
A  A  A facebook tripadvisor twitter youtube rss
 
 
bip
budowa muzeum
SONDA

Czy zamierzasz obejrzeć wystawę czasową "W boju i w koszarach. Żołnierski niezbędnik"?

Zobacz wyniki
Wybierz inną epokę
Średniowiecze do 1500 roku
Renesans lata 1501-1600
Wiek XVII 1601-1700
Wiek XVIII 1701-1800
Wiek XIX 1801-1900
Wiek XX 1901-2000
Wiek XXI po 2001
Powstanie kościuszkowskie (12.03.1794 - 16.11.1794)
Epoka napoleońska lata 1796-1815
Powstanie listopadowe (29.11.1830 - 21.10.1831)
Powstanie styczniowe (11.06.1860 - 23.05.1865)
I wojna światowa (28.06.1914 - 11.11.1918)
II RP (11.11.1918 - 31.08.1939)
II wojna światowa (1.09.1939 - 9.05.1945)
Wydarzenia po 9.05.1945
Powstanie styczniowe (11.06.1860 - 23.05.1865)
11 czerwca 1860
Pogrzeb wdowy po gen. Józefie Sowińskim.
9 czerwca 1860 r. zmarła Katarzyna ze Schraederów primo voto Jonasowa secundo voto Sowińska, wdowa po gen. Józefie Sowińskim, obrońcy Woli z 1831 r. Podczas powstania listopadowego była jedną z inicjatorek powstania Związku Dobroczynności Patriotycznej po Domach, organizacji która stawiała sobie za cel aktywizowanie kobiet do pracy charytatywnej. W okresie popowstaniowym była prześladowana przez władze rosyjskie, a w l. 1835-1837 więziona za utrzymywanie korespondencji z polską emigracją patriotyczną. Była otoczona powszechnym szacunkiem. Jej pogrzeb stał się wielką manifestacją patriotyczną. Kondukt żałobny, do którego po drodze przyłączało się coraz więcej osób, przeszedł ulicami miasta na cmentarz ewangelicko-reformowany na Woli. W czasie uroczystości kilkanaście tysięcy warszawiaków śpiewało polskie pieśni patriotyczne. Była to pierwsza od 30 lat publiczna demonstracja patriotyczna, po której miały miejsce kolejne. Zdezorientowane władze carskie nie zareagowały na nią.
29 listopada 1860
Na Lesznie w Warszawie miały miejsce demonstracje związane z 30. rocznicą wybuchu powstania listopadowego.
25 lutego 1861
W 30. rocznicę bitwy grochowskiej miała miejsce w Warszawie wielka manifestacja patriotyczna, rozpędzona przez Rosjan. Aresztowano 30 osób.
27 lutego 1861
Krwawa manifestacja w Warszawie.
Po zajściach w rocznicę bitwy pod Olszynką Grochowską zamówiono nabożeństwo w kościele karmelitów na Lesznie. Po mszy przywódcy spiskowców poprowadzili pochód na Stare Miasto. Na Placu Zamkowym doszło do starć z wojskiem i policją rosyjską. Pięć osób zostało zabitych.
2 marca 1861
Manifestacja narodowa w Warszawie.
27 lutego 1861 r. miała miejsce wielka manifestacja patriotyczna z okazji XXX rocznicy bitwy pod Olszynką Grochowską. Wojsko rosyjskie użyło broni przeciw demonstrantom. 5 Polaków zginęło. 2 marca, w Warszawie odbył się uroczysty pogrzeb poległych demostrantów na Cmentarzu Powązkowskim, który przerodził sie w manifestację narodową.
8 kwietnia 1861
Manifestacja na Placu Zamkowym w Warszawie.
W proteście przeciw rozwiązaniu Delegacji Miejskiej i Towarzystwa Rolniczego, polskich samorządowych organizacji, doszło do manifestacji ludności przeciw polityce zaborcy. Manifestantów krwawo rozpędziło wojsko rosyjskie. Zginęło ponad 100 osób, a kilkaset zostało rannych. Po tych wydarzeniach w Warszawie ogłoszono żałobę narodową.
15 września 1861
Rozpoczęcie działalności przez Polską Szkołę Wojskową w Genui (przeniesionej później do Cuneo).
14 października 1861
Władze rosyjskie wprowadziły na obszarze Warszawy stan wojenny.
2 czerwca 1862
Gen. Nikołaj Suchozanet został mianowany na pełniącego obowiązki namiestnika Królestwa Polskiego.
15 czerwca 1862
Jarosław Dąbrowski przedstawił Komitetowi Centralnemu Narodowemu projekt zbrojnego powstania. Plan Dąbrowskiego zakładał szybkie uderzenie na dwie najważniejsze twierdze rosyjskie w Królestwie – warszawską Cytadelę i Modlin. Sprzyjać temu mogły niewielkie stany osobowe załóg, zwłaszcza w Modlinie. Jako zbyt ryzykowny, jego plan został jednak ostatecznie odrzucony przez Komitet Centralny Narodowy.
26 czerwca 1862
Jan Arnhold (Łotysz), Piotr Śliwicki (Ukrainiec) i Franciszek Rostkowski (Polak) zostali skazani na karę śmierci. Byli oni członkami spiskowej organizacji Komitet Oficerów I Armii, założonej wśród oficerów armii carskiej, stacjonującej w Królestwie Polskim.
27 czerwca 1862
Ppor. Andriej Potiebnia dokonał w Ogrodzie Saskim w Warszawie zamachu na namiestnika Królestwa Polskiego Aleksandra Lüdersa. Rana postrzałowa jaką odniósł namiestnik, okazała się niegroźna. Zamach został przeprowadzony w zemście za skazanie dzień wcześniej na karę śmierci Jana Arnholda, Piotra Śliwickiego i Franciszka Rostkowskiego – członków spiskowej organizacji Komitet Oficerów I Armii.
3 lipca 1862
Ludwik Jaroszyński przed Teatrem Wielkim w Warszawie dokonał nieudanego zamachu na namiestnika Królestwa Polskiego wielkiego księcia Konstantego Mikołajewicza, brata cara Aleksandra II. Schwytany zamachowiec został skazany na karę śmierci przez Sąd Wojskowy. Egzekucję wykonano na stokach Cytadeli warszawskiej 21 sierpnia 1862 r.
7 sierpnia 1862
Na pl. Bankowym w Warszawie, przed gmachem Komisji Skarbu, miał miejsce nieudany zamach na naczelnika rządu cywilnego Królestwa Polskiego margrabiego Aleksandra Wielopolskiego. Próby zabicia namiestnika dokonali Ludwik Ryll i Jan Rzońca. Obu zamachowców niebawem schwytano. Skazani na karę śmierci, zostali straceni na stokach Cytadeli warszawskiej 26 sierpnia 1862 r.
14 sierpnia 1862
Jarosław Dąbrowski - jeden z przywódców stronnictwa Czerwonych przygotowujący plan wybuchu powstania w zaborze rosyjskim - został aresztowany. Więziono go przez 2 lata w X Pawilonie Cytadeli Warszawskiej, po czym został skazany na 15 lat katorgi. Zbiegł w trakcie zsyłki na Syberię. Wyemigował do Francji, gdzie podczas wojny francusko-niemieckiej 1871 r. został dowódcą wojskowym Komuny Paryskiej.
15 sierpnia 1862
W Al. Ujazdowskich w Warszawie Jan Rzońca podjął kolejną nieudaną próbę zamordowania naczelnika rządu cywilnego Królestwa Polskiego margrabiego Aleksandra Wielopolskiego. Poprzedni zamach miał miejsce tydzień wcześniej, ale zamachowca ujęto po drugiej próbie zabicia Wielopolskiego. Niebawem Jan Rzońca został skazany na karę śmierci. Stracono go wraz z aresztowanym wcześniej współzamachowcem Ludwikiem Ryllem na stokach Cytadeli Warszawskiej 26 sierpnia 1862 r.
21 sierpnia 1862
Został powieszony Ludwik Jaroszyński, członek organizacji Czerwonych, który 3 lipca 1862 r. dokonał nieudanego zamachu na namiestnika Królestwa Polskiego wielkiego księcia Konstantego Mikołajewicza. Egzekucję wykonano na stokach Cytadeli Warszawskiej.
6 października 1862
Władze Królestwa Polskiego zapowiedziały przeprowadzenie branki, czyli poboru do wojska na zimę 1862/1863 r. Miała ona zostać przeprowadzona na podstawie imiennych list, w odróżnieniu od wcześniejszych, które odbywały się na drodze losowania. Celem władz było wzięcie do wojska carskiego polskiej młodzieży zaangażowanej w działalność patriotyczną.
10 października 1862
Komitet Centralny Narodowy wydał dekret o podatku narodowym.
16 października 1862
W Krakowie zostało podpisane porozumienie między Komitetem Centralnym Narodowym a Radą Naczelną Galicyjską, podporządkowujące tę organizację KCN.
5 grudnia 1862
Wysłannicy Komitetu Centralnego Narodowego zawarli porozumienie o ścisłej współpracy z rosyjską organizacją rewolucyjną „Ziemla i Wola” i redakcją emigracyjnego rosyjskiego rewolucyjnego pisma „Kokoł”. Umowa przewidywała aktywną pomoc dla przyszłego polskiego powstania, m.in. poprzez dywersję w głębi Rosji.
21 grudnia 1862
Policja paryska zatrzymała wysłanników Komitetu Centralnego Narodowego, którzy przybyli do Francji w celu zakupu broni dla przygotowywanego powstania przeciw Rosji.
12 stycznia 1863
Komitet Centralny Narodowy przygotował listę członków przyszłego Tymczasowego Rządu Narodowego. W jego skład mieli wejść m.in.: Oskar Awejde, Stefan Bobrowski, ks. Karol Mikoszewski i Zygmunt Padlewski jako wódz naczelny sił powstańczych.
14 stycznia 1863
Branka w Warszawie.
Po porażce Rosji w wojnie krymskiej (1854-1856) w państwie carów rozpoczęto wewnętrzne reformy. Polacy próbowali wykorzystać sytuację do uzyskania ustępstw w kwestiach narodowych. Metodą nacisku były masowe manifestacje, które po pewnym czasie zaczęły być krwawo tłumione przez wojsko i policję rosyjskie. W efekcie czego Polacy rozpoczęli przygotowania do zbrojnego powstania. Władze rosyjskie zdając sobie sprawę z narastającego napięcia postanowiły sprowokować przedwczesny wybuch powstania przez ogłoszenie branki do wojska. Branka – czyli przymusowy pobór do wojska, miała odbyć się napodstawie imiennych list, a na podstawie losowania, jak to robiono wcześniej. Celem władz było wzięcie do wojska carskiego polskiej młodzieży zaangażowanej w działalność patriotyczną. W nocy z 14 na 15 stycznia odbył się zapowiedziany przez władzę pobór do wojska. Jednak Rosjanie nie osiągnęli celu. Ponieważ większość młodzieży znajdującej się na listach, ostrzeżona wcześniej, opuściła miasto. Kilka dni później rozpoczęły się walki powstania styczniowego.
16 stycznia 1863
Komitet Centralny Narodowy wyłonił Tymczasowy Rząd Narodowy oraz ustalił datę wybuchu powstania na noc z 22 na 23 stycznia 1863 r.
19 stycznia 1863
Komitet Centralny Narodowy mianował gen. Ludwika Mierosławskiego dyktatorem powstania styczniowego, które planowano rozpocząć w nocy z 22 na 23 stycznia 1863 r.
22 stycznia 1863
Wybuch powstania styczniowego.
Wybuch Powstania Styczniowego. W Manifeście proklamowano przeformowanie się Komitetu Centralnego Narodowego w Tymczasowy Rząd Narodowy. Ogłoszono powszechne uwłaszczenie chłopów. Powstańcy podjęli nieudane próby opanowania m.in.: Płocka, Radomska, Szydłowca, Lubartowa, Białej oraz tzw. trójkąta granicznego, czyli południowej części województwa krakowskiego przylegającej do granicy pruskiej i austriackiej. Zawiązały się niewielkie lokalne oddziały partyzanckie na prowincji. Zniszczono połączenia kolejowe i telegraficzne z Warszawą. Faktyczne kierownictwo powstania w pierwszych jego dniach spoczęło, wobec nieobecności członków Tymczasowego Rządu Narodowego, w rękach konspiracyjnego Naczelnika Warszawy Stefana Bobrowskiego.
22 stycznia 1863
Pod Ciołkowem oddział powstańczy kosynierów Aleksandra Rogalińskiego natknął się na rotę rosyjską z Pułku Żuromskiego pod dowództwem płk. Kozlaninowa. Oddział rosyjski został zniszczony, a dowódca zginął. Przybyłe później na pole bitwy posiłki rosyjskie pobiły Polaków.
25 stycznia 1863
Partia powstańcza Gustawa Zakrzewskiego stoczyła potyczkę z kozakami w okolicach Aleksandrówki k. Garwolina.
28 stycznia 1863
Oddział partyzancki Kazimierza Wolskiego pod Unieckiem koło Mławy został rozbity przez Rosjan. Do niewoli nieprzyjaciela dostało się 75 powstańców. 25 Polaków w tym starciu  zginęło.
29 stycznia 1863
Wydanie odezwy Stefana Bobrowskiego, powstańczego naczelnika Warszawy, "Do braci Litwinów". W imieniu Rządu Narodowego wzywała ona do mieszkańców terenów dawnego Wielkiego Księstwa Litewskiego powstania przeciw zaborcy.
31 stycznia 1863
W nocnym ataku oddziału księdza Wawrzyńca Centa na Łódź, powstańcom styczniowym udało się zdobyć znaczny zapas broni i 18 000 rubli.
1 lutego 1863
Bitwa pod Węgrowem na Podlasiu. Jedna z największych bitew powstania styczniowego. Kpt. Władysław Jabłonowski, naczelnik wojskowy powiatu węgrowskiego skupił w Węgrowie prawie trzy tysiące powstańców. Po ciężkich walkach z siłami rosyjskimi maszerującymi z Siedlec, wobec przewagi ogniowej nieprzyjaciela, Jabłonowski wydał rozkaz opuszczenia miasta.
1 lutego 1863
Pod Białką siły rosyjskie gen. Nostiza, składające się z 7 rot piechoty wspartej przez artylerię i kozaków, zostały zaatakowane przez oddział powstańczy Romana Rogińskiego. Mimo zaskoczenia, Rosjanie odparli atak ponosząc jednak dotkliwe straty. Od porażki Rosjan uratowała jedynie artyleria oraz posiłki, które nadciągnęły na pole walki.
2 lutego 1863
Pod Mokobodami (k. Węgrowa) silny oddział powstańczy Władysława Jabłonowskiego ps. Genueńczyk i Jana Matlińskiego ps. Janko Sokół (ok. 400 powstańców) zaskoczył kolumnę rosyjską maszerującą na Węgrów płk. Papaafanasopuło. W pięciogodzinnej walce Rosjanie stracili ponad 100 żołnierzy i kilka zagwożdżonych armat. Po starciu ścigający Polaków kozacy wpadli na osłonowy oddział w Szarutach i zadali mu straty.
3 lutego 1863
W opanowanym przez siły powstańcze Węgrowie stoczono jedną z największych bitew powstania styczniowego. Władysław Jabłonowski ps. Genueńczyk i Jan Matliński ps. Janko Sokół skoncentrowali w obozie powstańczym w mieście ok. 3 000 powstańców. Rosjanie chcąc je odbić, ściągnęli z pobliskich garnizonów znaczne siły pod dowództwem płk. Papaafanasopuło. Z powodu nadciągania sił nieprzyjacielskich z kilku kierunków, część powstańców pod dowództwem Jana Matlińskiego powstrzymała jedną z kolumn pod Ludwinowem, reszta zaś sił stoczyła ciężki bój z głównymi siłami rosyjskimi z Siedlec oraz Mińska. Wobec przewagi ogniowej nieprzyjaciela, Polacy zadawszy znaczne straty Rosjanom w ludziach i sprzęcie (część armat zagwożdżono), musieli wycofać się z miasta.
4 lutego 1863
Silny, liczący 374 ludzi oddział naczelnika wojennego województwa rawskiego Antoniego Jeziorańskiego, zdobył Rawę. Pokonana rota piechoty rosyjskiej wycofała się do Skierniewic pozostawiając na placu boju rannych i zabitych. W zdobytym mieście udało się zająć koszary rosyjskie i znaleźć w nich znaczny zapas broni.
4 lutego 1863
Pod Mielejczycami duży oddział powstańczy uderzył na transport rekrutów eskortowanych przez żołnierzy carskich. Eskorta została rozproszona, a rekruci oswobodzeni. W ślad za powstańcami został wysłany pościg.
4 lutego 1863
Pod Niemirowem oddział Romana Rogińskiego stoczył potyczkę z Rosjanami. Powstańcy po pobiciu kozaków, wycofali się przed nadciągającą dużą formacją piechoty rosyjskiej, która ścigała powstańców.
6 lutego 1863
W nocy z 22 na 23 stycznia 1863 r. wybuchło największe z polskich powstań narodowych wymierzonych przeciw Rosji – powstanie styczniowe. Wycofanie się sił rosyjskich do większych miast wkrótce po rozpoczęciu walk pozwoliło polskim powstańcom na opanowanie prowincji i rozpoczęcie formowania dużych zgrupowań wojsk polskich, z których kilka powstało na Podlasiu. Jednak Rosjanie rozpoczęli szereg akcji przeciw mniejszym polskim oddziałom, w wyniku czego powstańcy skoncentrowali się w Siemiatyczach na początku lutego 1863 r. Powstało w ten sposób bardzo duże zgrupowanie liczące ok. 4300 ludzi. Dowodził nim naczelnik wojenny województwa podlaskiego płk Walenty Lewandowski, którego wspierali płk Władysław Cichorski ps. "Zameczek" i płk Roman Rogiński. Istnienie tak dużej formacji polskiej sprowokowało rosyjskie dowództwo do podjęcia kontrakcji. 6 lutego rosyjski dwuipółtysięczny oddział gen. Zachara Maniukina zaatakował powstańców. W wyniku dwudniowej bitwy powstańcy zostali pobici. Starty bojowe wyniosły ok. 500 ludzi (w tym 200 zabitych), ale oddział został rozproszony na szereg mniejszych grup, a wielu powstańców zdezerterowało. Nazajutrz po starciu w polskich szeregach pozostało jedynie 2600 ludzi.
6 lutego 1863
Oddział Antoniego Jeziorańskiego urządził pod Lubochnią udaną zasadzkę na ścigający powstańców siły rosyjskie. Zaskoczona kawaleria rosyjska bezwładnie wycofała się z pola bitwy.
7 lutego 1863
Pierwsze użycie pociągu pancernego na świecie.
W nocy z 22 na 23 stycznia 1863 r. wybuchło największe z polskich powstań narodowych wymierzonych przeciw Rosji – powstanie styczniowe. Działania zbrojne ogarnęły cały obszar Królestwa Polskiego oraz znaczne obszary Litwy, Białorusi i Ukrainy. Nad ranem 7 lutego jeden z oddziałów powstańczych pod komendą płk. Apolinarego Kurowskiego, liczący 200 strzelców, kosynierów i kawalerzystów uderzył na Sosnowiec. Do szybkiego przegrupowania oddziału użyto, pierwszy raz w historii, opancerzonego podkładami kolejowymi pociągu. Miasto zdobyto po kilkugodzinnej, choć niezbyt krwawej, walce. Zwycięstwo Polacy zawdzięczali odwadze Teodora Cieszkowskiego (w trakcie walki trzykrotnie rannego), którego awansowano na polu walki do stopnia podpułkownika. Opanowanie Sosnowca pozwoliło na przejęcie kontroli przez Polaków w rejonie Zagłębia Dąbrowskiego na okres dwóch tygodni.
7 lutego 1863
Doszło do krwawego starcia pod Bolimowskimi Budami między partią powstańczą Władysława Stroynowskiego a rosyjskim batalionem piechoty wspartym przez 600 gwardzistów i kozaków. Słabo uzbrojony oddział partyzancki (na 150 powstańców, jedynie 40 posiadało długą broń palną) został rozproszony, lecz następnego dnia jego część ponownie się skoncentrowała i zajęła Rawę.
8 lutego 1863
Pod Słupczą został rozbity przez ppłk. Miednikowa oddział Żuławiaków Leona Frankowskiego i Antoniego Zdanowicza. Po bitwie Leon Frankowski został schwytany, a 16 kwietnia 1863 r. w Lublinie powieszono go na terenie koszar.
8 lutego 1863
Podpisanie przez przedstawicieli Rosji i Prus porozumienia dotyczącego wspólnego zwalczania polskiego powstania – tzw. Konwencja Avenslebena.
10 lutego 1863
Pod Ciepielinami oddział powstańczy naczelnika wojskowego województwa mazowieckiego Kazimierza Mielęckiego został pobity przez mjr. Nielidowa, dowodzącego 2 rotami piechoty i sotnię kozaków.
10 lutego 1863
Pod Świętym Krzyżem zgrupowanie powstańcze gen. Mariana Langiewicza odparło ataki rosyjskich oddziałów z garnizonu kieleckiego płk. Ksawerego Czengiery.
11 lutego 1863
W czasie powstania styczniowego oddział powstańczy gen. Mariana Langiewicza pobił pod Słupią znaczny oddział rosyjski.
11 lutego 1863
Pod Królowym Mostem (k. Prużan) oddział 150 powstańców pod komendą płk. Romana Rogińskiego podczas przeprawy przez rzekę Płoskę został zaatakowany przez siły rosyjskie gen. Nostiza (2 roty piechoty, wsparte przez kozaków i 2 armaty). Za cenę strat powstańcy umknęli przed przeważającym nieprzyjacielem.
13 lutego 1863
Powstańcy pod dowództwem płk. Romana Rogińskiego uderzyli na koszary w Prużanach obsadzone przez garnizon 250 inwalidów. Po krótkiej walce załoga rosyjska skapitulowała przed ok. 90 powstańcami. Zdobyto znaczną ilość broni oraz pieniędzy.
17 lutego 1863
Pod Woskrzeniami oddział powstańczy naczelnika wojskowego powiatu bielskopodlaskiego płk. Aleksandra Szaniawskiego i płk. Walentego Lewandowskiego rozbił  kompanię Rewelskiego Pułku Piechoty strzegącą mostów na Krznie, między Białą a Brześciem.. Mimo zdobycia mostu odparcia Rosjan, powstańcy wycofali się w lasy w obawie przed starciem z odsieczą rosyjską.
17 lutego 1863
Gen. Ludwik Mierosławski przekroczył granicę rosyjsko-pruską na Kujawach. Drugi dyktator powstania styczniowego rozpoczął walki z oddziałami carskimi.
17 lutego 1863
Podczas powstania styczniowego pod Staszowem doszło do zwycięskiej potyczki oddziałów gen. Mariana Langiewicza z oddziałem rosyjskim mjr. Zagrzażskiego.
17 lutego 1863
W bitwie o Miechów oddział powstańczy płk. Apolinarego Kurowskiego został rozbity przez Rosjan. Starty polskie wyniosły ok. 300 ludzi (w tym 150 zabitych).
19 lutego 1863
Pod Krzywosądem na Kujawach oddziały gen. Ludwika Mierosławskiego zostały rozbite przez oddziały rosyjskiego 14. Ołonieckiego Pułku Piechoty pod komendą płk. Jurija Szylder-Szuldnera.
21 lutego 1863
Pod Nową Wsią (Kujawy) niedobitki oddziału powstańczego dyktatora powstania styczniowego gen. Ludwika Mierosławskiego i duża partia Kazimierza Mielęckiego zostały otoczone i pobite przez 14. Ołoniecki Pułk Piechoty, dowodzony przez płk. Jurija Szylder-Szuldnera. W wyniku tej bitwy Mierosławski opuścił Królestwo Kongresowe i udał się na emigrację, skąd próbował kierować powstaniem. Oddział Mielęckiego niebawem zebrał się i znów włączył do walki.
21 lutego 1863
Pod Sycyną (k. Białej) powstańcze zgrupowanie naczelnika wojskowego powiatu bielskiego płk. Aleksandra Szaniawskiego, wsparte oddziałem Walentego Lewandowskiego, urządziło nieudaną zasadzkę na 2 roty piechoty rosyjskiej. Dowódca powstańców poległ. Nad pobitą partią powstańczą dowództwo objął Karol Krysiński.
21 lutego 1863
Pod Wolą Okrzejską nowoutworzony oddział liczący 300 powstańców został zaatakowany przez 2 roty piechoty płk. Reutlingera, wsparte przez kozaków. Mimo zaskoczenia powstańcy ponieśli niewielkie straty i wycofali się w lasy, w których połączyli się z oddziałem Marcina Borelowskiego ps. Lelewel.
23 lutego 1863
Gen. Ludwik Mierosławski skompromitowany porażkami pod Krzywosądzem (19 lutego) i Nową Wsią (21 lutego) opuścił, nie zrzekając się dyktatury, Królestwo Polskie.
24 lutego 1863
Pod Małogoszczem doszło do bitwy między siłami powstańczymi gen. Mariana Langiewicza i oddziałami rosyjskimi płk. Włodzimierza Dobrowolskiego. Powstańczy oddział został pobity i poniósł dotkliwe straty w ludziach i sprzęcie. Odwrót Polaków osłaniał skutecznie batalion powstańczy Dionizego Czachowskiego.
24 lutego 1863
Pod Dobrem (koło Zgierza) oddział Józefa Dworzaczka, liczący 300 powstańców, mimo zażartej obrony został rozbity przez rosyjskie siły sztabskapitana Nowrockiego-Oposzyńskiego złożone z 2 rot piechoty i sotni kozaków.
26 lutego 1863
Pod Borkami 3 roty rosyjskiego Rewelskiego Pułku Piechoty wsparte sotnią kozaków rozbili, po zażartej walce, oddział powstańczy komisarza woj. podlaskiego płk. Romana Rogińskiego. Po przegranym starciu partia Rogińskiego liczyła jedynie 12 ludzi. Reszta  rozproszyła się.
26 lutego 1863
Oddział Józefa Oxińskiego poniósł porażkę w walce z Rosjanami pod Kuźnicą Grabowską k. Wielunia.
1 marca 1863
Pod Mrzygłodem w starciu z oddziałem rosyjskim został rozbity oddział powstańczy ppłk. Teodora Cieszkowskiego.
1 marca 1863
Formujący się oddział powstańczy Jana Matlińskiego ps. Janko Sokół został pobity pod Siwym Bagnem k. Kudelczyna przez 2 rosyjskie roty, szwadron ułanów płk. Georgija Papaafanasopuło, wspartych przez kozaków i 2 działa.
3 marca 1863
Kapitulacja w Turowie oddziału komisarza woj. podlaskiego Romana Rogińskiego. Powstańcy złożyli broń przed gen. Nostitzem.
3 marca 1863
Partia Kuczyka, w sile 300 osób, odparła pod Otwockiem (k. Warszawy), natarcie dwukrotnie liczniejszego oddziału rosyjskiego, złożonego z 500 piechurów z Pułku Kostromskiego i sotni kozaków. Zadawszy znaczne straty nieprzyjacielowi, powstańcy bez przeszkód przeprawili się na lewy brzeg Wisły.
4 marca 1863
Bitwa pod Pieskową Skałą. Zgrupowanie powstańcze dowodzone przez Mariana Langiewicza odparło atak skoncentrowanych kolumn rosyjskich i wycofało się pod Skałę.
4 marca 1863
Pod Górą Kalwarią oddział Kuczyka, liczący 300 powstańców, został kompletnie rozbity przez ścigający go Rosjan. W boju padło ok. 70 Polaków.
4 marca 1863
Kawaleria powstańcza Gustawa Wyssogoty Zakrzewskiego, wsparta przez kosynierów i strzelców z oddziału płk. Walentego Lewandowskiego, dokonała nocnego wypadu na obozujące w Sosnowicy 2 roty rosyjskiej piechoty płk. Cwiecińskiego. W starciu został ranny. ks. Stanisław Brzózka.
5 marca 1863
Bitwa pod Skałą.
W czasie powstania styczniowego z zaboru austriackiego docierały do powstańczej armii transporty broni i ochotnicze oddziały. Dlatego kontrola nad obszarem przygranicznym, na którym leżała Skała była tak istotna. Na początku marca 1863 r. w rejonie tym operowało zgrupowanie powstańcze gen. Mariana Langiewicza i płk. Antoniego Jeziorańskiego. Oddział Langiewicza, wycofujący się spod Pieskowej Skały, gdzie dzień wcześniej stoczył potyczkę z Rosjanami, nad ranem 5 marca uderzył na obozującą na cmentarzu w Skale kolumnę mjr. Stolzenwalda. Siły rosyjskie składały się z dwóch rot piechoty. Przedwczesne nawiązanie walki ogniowej przez powstańców z pikietami rosyjskimi zaalarmowały ich dowódcę. Rozpoczęła się trzygodzinna walka, która mimo chwilowego kryzysu, zakończyła się zwycięstwem powstańców. Rosjanie uciekli do Miechowa, pozostawiwszy na polu walki cały tabor. Wśród 23 poległych powstańców znalazł się również były oficer rosyjski Andriej Potebnia, wysłannik konspiracji rosyjskiej do Rządu Narodowego, który rok przed wybuchem powstania zasłynął w 1862 r. przeprowadzeniem zamachu na namiestnika Królestwa Polskiego gen. Aleksandra von Lüdersa.
7 marca 1863
Oddziały rosyjskie zorganizowały obławę na partię Marcina Borelowskiego ps. Lelewel. Powstańcy stoczyli wpierw krótką, dwugodzinną potyczkę z 2 rotami nieprzyjacielskiej piechoty oraz 2 sotniami kozaków pod Adamkami, następnie zaś siły nieprzyjacielskie osaczyły powstańców pod Lutą. Polacy za cenę utraconych taborów i i ciężkich straty wycofali się.
9 marca 1863
Partia Zygmunta Padlewskiego odparła uderzenia oddziałów rosyjskich w bitwie pod Myszyńcem.
9 marca 1863
Oddział Zygmunta Padlewskiego i Władysława Cichorskiego odparł uderzenia sił rosyjskich w bitwie pod Myszyńcem.
9 marca 1863
Oddział powstańczy Ludwika Narbutta, wsparty przez partię Leona Kraińskiego, pokonał pod Rudnikami (pow. słucki na Litwie) 3 kompanie rosyjskiej piechoty i sotnię kozaków. Powstańcy zdobyli na nieprzyjacielu znaczną ilość broni palnej.
11 marca 1863
Marian Langiewicz dyktatorem powstania styczniowego.
W nocy z 22 na 23 stycznia 1863 r. wybuchło największe z polskich powstań narodowych wymierzonych przeciw Rosji – powstanie styczniowe. Początkowo kierownictwo nad powstaniem miał objąć znany ówcześnie teoretyk wojskowy gen. Ludwik Mierosławski, który wsławił się w walkach w Wielkopolsce w 1848 r., na Sycylii i w Niemczech w 1849 r. i we Włoszech w 1860 r. W lutym objął on dyktaturę nad powstaniem, ale po dwóch porażkach w starciach z wojskami rosyjskimi, popadł w konflikt z gen. Marianem Langiewiczem i zdecydował się na emigrację do Francji. Wówczas kierownictwo nad powstaniem powierzono kolegialnemu Tymczasowemu Rządowi Narodowemu. Jednak duże sukcesy militarne odnoszone przez płk. Langiewicza, sprawiły że część działaczy konspiracyjnych postanowiła powierzyć dyktaturę Marianowi Langiewiczowi, którego jednocześnie awansowano do stopnia generała. Nastąpiło to bez wiedzy i zgody TRN. Sam gen. Langiewicz, dyktatorem ogłosił się w obozie pod Sosnówką. Trwała ona zaledwie tydzień. Mimo krwawo wywalczonych zwycięstw nad Rosjanami w bitwach pod Chrobrzem i Grochowiskami, Langiewicz załamał się i zdecydował się przekroczyć granicę z Austrią, skąd planował kierować siłami powstańczymi. Aresztowany przez Austriaków, przez 2 lata był więziony w twierdzy Josephstadt. Po zwolnieniu z niej udał się na emigrację, a od 1867 r. służył w armii tureckiej jako Langie Bey.
11 marca 1863
Rosjanie pobili oddział powstańczy Zygmunta Padlewskiego pod Drążdżewem.
14 marca 1863
Pod wsią Stanin (k. Łukowa) pół batalionu piechoty rosyjskiej wsparty przez 50 kozaków uderzyło na niewielki oddział płk. Walentego Lewandowskiego. Powstańcy odparli 3 ataki, po czym wykonali kontruderzenie na nieprzyjaciela. Rosjanie, poniósłszy ciężkie straty, wycofali się w popłochu z pola walki.
14 marca 1863
Na stację kolejową w Grodnie uderzył nieliczny oddział powstańczy Leona Kulczyckiego. Nie udał się planowany odwrót pociągiem, w efekcie czego jedynie dowódca  wraz z jednym towarzyszem dotarł do zgrupowania powstańczego Ludwika Narbutta.
16 marca 1863
Pod Budami (pow. kowieński) formująca się partia powstańcza Edwarda Kuczewskiego została rozproszona przez złożoną z piechoty i dragonów kolumnę płk. Bożerjanowa. Dowódca powstańców dostał się do niewoli. Część partii wycofała się przez Kowno w kierunku Kiejdan, na miejscu pozostał jedynie dwudziestoosobowa grupa Pawła Sielawy „Proha”.
17 marca 1863
Bitwa pod Chrobrzem. Po ogłoszeniu dyktatury siły generała Mariana Langiewicza urosły do ok. 3 tysięcy powstańców, zorganizowanych w 2 pułki piechoty, brygadę kawalerii i oddział Żuawów Śmierci Franciszka Rochebruna. Zgrupowanie to w kilkugodzinnej walce, w której szczególnie wyróżniły się oddziały żuawów i kosynierów, pokonało równe liczebnością, a wyposażone dodatkowo w artylerię, siły rosyjskie płk. Ksawerego Czengiery. Zdobyto kilkaset karabinów i dwa działa.
18 marca 1863
Bitwa pod Grochowiskami. Ścigający Rosjan gen. Marian Langiewicz natknął się na wzmocnione posiłkami wojsko rosyjskie, liczące ok. 3,5 tys. ludzi i 4 działa, pod komendą płk. Ksawerego Czengiery. Zwycięstwo, wywalczone głównie atakami piechoty powstańczej na bagnety, kosztowało około 300 poległych. W bitwie odznaczyli się żuawi śmierci François Rochebrune’a i kosynierzy płk. Dąbrowskiego.
18 marca 1863
W potyczkach pod Dziecinowem i Zambrzykowem w ok. Garwolina oddziały powstańcze Józefa Jankowskiego, Jana Matlińskiego (ps. Janko Sokół) oraz Adama Zielińskiego zostały rozbite przez mjr. Kreutza prowadzącego 2 sotnie kozaków, szwadron ułanów i rotę piechoty. Rosjanie większość rannych dobili.
19 marca 1863
Gen. Marian Langiewicz zrezygnował z dyktatury. Przekroczył granicę Królestwa Polskiego i schronił się w Galicji, gdzie został zaaresztowany.
20 marca 1863
Nowo utworzony oddział powstańczy Władysława Czarkowskiego ps. Czajka stoczył ciężką walkę z kolumną rosyjską, dowodzoną przez Antoszewicza, złożoną z 2 rot piechoty i 50 kozaków, wspartych 2 działami Mimo ciężkich strat powstańcy nie zostali rozbici i zadawszy nieprzyjacielowi znaczne straty wycofali się.
21 marca 1863
Bitwa pod Igołomią. Korpus powstańczy gen. Józefa Śmiechowskiego poniósł klęskę w starciu z oddziałami rosyjskimi. W wyniku bitwy oddział gen. Śmiechowskiego wycofał się do Galicji.
21 marca 1863
Oddział powstańczy Zygmunta Padlewskiego został pobity przez Rosjan pod Radzanowem.
21 marca 1863
Kierownictwo powstania po rezygnacji Mariana Langiewicza z dyktatury objął Tymczasowy Rząd Narodowy w Warszawie.
22 marca 1863
Rosjanie rozbili pod Ślesinem na Kujawach oddział powstańczy Kazimierza Mielęckiego.
24 marca 1863
Po spaleniu magazynów rządowych w Hrubieszowie przez oddział powstańczy płk. Marcina Borelowskiego, kolumna wojsk rosyjskich mjr. Jakowa Ogalina rozpoczęła za nim pościg i dogoniła go pod Krasnobrodem. W krwawym starciu oddział powstańczy został pobity.
24 marca 1863
Pod Różą (Podlasie) 4 roty piechoty rosyjskiej (dwie saperów i dwie Kostromskiego Pułku Piechoty) otoczyły i pobiły partię powstańczą płk Walentego Lewandowskiego. Dowódca oddziału powstańczego dostał się do niewoli.
27 marca 1863
Pod Megajnami (pow. szawelski) 6 rot piechoty rosyjskiej zaatakowało formujący się oddział powstańczy ks. Antoniego Mackiewicza i Bolesława Dłuskiego „Jabłonowskiego” liczący ok. 700 ludzi. Połowa partii zbiegła z pola walki, jednak reszta  stawiła zacięty opór i odparła Rosjan. Po potyczce w szeregach powstańczych pozostało jedynie ok. 160 ludzi.
28 marca 1863
Pod Wilkami nad Niemnem rosyjska rota celnych strzelców pierwszego batalionu tzw. carskiej rodziny została rozbita przez powstańców. Na pobojowisku powstańcy zdobyli znaczny zapas broni.
29 marca 1863
Na biwaku pod Wysokim Dworem (pow. kowieński) duży oddział powstańczy Bolesława Kołyszki został zaskoczony i pobity. Ponad połowa partii rozpierzchła się, reszta  w nieporządku wycofała się.
1 kwietnia 1863
Pod Leńczami (pow. kowieński) została stoczona bitwa między połączonymi partiami powstańczymi Tomasza Kuszłejki i Bolesława Kołyszki (w sumie ok. 1000 ludzi) a Rosjanami. Silne oddziały piechoty (batalion i 3 roty), szwadron huzarów i szwadron dragonów pod dowództwem płk. Dellinghausena zaczęły z powodzeniem uderzenie, lecz stanowczy atak na tyły Rosjan nielicznego oddziału ks. Mackiewicza przesądził o zwycięstwie sił powstańczych.
2 kwietnia 1863
Oddział powstańczy Konstantego Ramotowskiego-Wawra został zaatakowany przez rosyjską kolumnę pościgową mjr. Dewela pod Wielkimi Jaszwilami (k. Goniądza). Nie chcąc przyjąć walki z przeważającymi siłami nieprzyjaciela, powstańcy wycofywali się pod ciągłym ogniem wroga. Dopiero po przeprawieniu się przez rzekę Olszankę, na której zniszczono przeprawę uniemożliwiono kontynuowanie pościgu przez Rosjan.
10 kwietnia 1863
W starciu pod Borzęcinem został zaatakowany z zasadzki nieliczny oddział jazdy powstańczej płk. Teodora Cieszkowskiego ps. Ćwieka, absolwenta Polskiej Szkoły Wojskowej w Cuneo. Wielokrotnie silniejszy oddział kawalerii rosyjskiej rozbił powstańców. Ranny dowódca  został dobity przez Rosjan.
10 kwietnia 1863
Pod Ruszkowem (Kujawy) nowo sformowany oddział powstańczy Alfonsa Seyfryda, złożony z 300 ludzi, został zaatakowany przez pięciokrotnie silniejszy oddział piechoty rosyjskiej gen. ks. Wittgensteina wsparty sotnią kozaków  i dysponujący 4 działami. Powstańcy, którzy zajęli trudno dostępne pozycje, zadali atakującym kozakom i piechocie rosyjskiej wysokie straty, a następnie w kontruderzeniu rozproszyli 2 roty nieprzyjacielskiej piechoty. Po walce Polacy wycofali się w okoliczne lasy.
14 kwietnia 1863
W bitwie pod Budą Zaborowską (pod Warszawą) oddział mjr. Walerego Remiszewskiego, liczący 240 powstańców, został rozbity przez trzykrotnie silniejsze siły rosyjskie gen. Krüdnera. W starciu poległ dowódca powstańców mjr Remiszewski. Resztki oddziału, które koncentrowały się pod Kampinosem, zostały ostatecznie pokonane 18 kwietnia.
15 kwietnia 1863
Pod Mińskiem Mazowieckim oddział powstańczy Alfonsa Seyfryda dokonał nocnego napadu na kolumnę rosyjską złożoną z roty grenadierów  oraz szwadronu huzarów, wspartych przez kozaków i artylerię. Po trzygodzinnej walce powstańcy, zadawszy nieprzyjacielowi straty, wycofali się.
16 kwietnia 1863
Pod Borowymi Młynami oddział powstańczy płk. Marcina Borelowskiego odparł kilkukrotne ataki znacznie liczniejszego oddziału rosyjskiego mjr. Szternberga.
18 kwietnia 1863
Pod Grabowcem partia powstańcza licząca 450 ludzi Faustyna Grylińskiego została rozbita przez oddział rosyjski mjr. Klewcowa.
20 kwietnia 1863
Oddział powstańczy Ludwika Narbutta pokonał Rosjan pod Kowalikami (Litwa).
21 kwietnia 1863
Gen. Zygmunt Sierakowski zorganizował pod Ginietyniami udaną zasadzkę na duży oddział piechoty rosyjskiej.
21 kwietnia 1863
W zasadzce żandarmerii rosyjskiej pod Borzyminem (k. Rypina) został schwytany powracający z Warszawy generał Zygmunt Padlewski, Naczelnik Warszawy, dowódca wojsk powstańczych w Płockiem.
22 kwietnia 1863
Pod Stefankowem oddział powstańczy wojennego naczelnika sandomierskiego płk. Dionizego Czachowskiego rozbił kompletnie kozaków mjr. Dońca-Chmielnickiego. Po bitwie, w akcie zemsty za pacyfikację Suchedniowa i Wąchocka, 12 rosyjskich jeńców ze smoleńskiego pułku piechoty zostało powieszonych.
23 kwietnia 1863
Oddział naczelnika siły zbrojnej powiatu wieluńskiego Aleksandra Lütticha stoczył potyczkę pod Wąsoszem. W obliczu przeważających sił powstańcy wycofali się.
24 kwietnia 1863
Powstańcze oddziały Jana Jeziorańskiego zdobyły Przedbórz na Kielecczyźnie.
24 kwietnia 1863
Powstańcy pod dowództwem Marcina Borelowskiego-Lelewela ponieśli klęskę pod Józefowem na Lubelszczyźnie.
25 kwietnia 1863
Pod Krasławem (pow. dyneburski) nieliczny oddział młodzieży szlacheckiej i czeladzi dworskiej hr. Leona Zyberk Platera zaatakował i zdobył niewielki transport broni. Niebawem burłacy wpierający siły rządowe rozbili i wyłapali powstańców, wśród nich hr. Platera.
26 kwietnia 1863
Oddział powstańczy pod dowództwem francuskiego oficera Léona Younga de Blankenheima zaatakował, pobił pod Nową Wsią i zmusił do przekroczenia granicy pruskiej 700 żołnierzy rosyjskich pod komendą gen. Nielidowa.
26 kwietnia 1863
Pod Rychłocicami zostały rozbite partie powstańcze Delacroix i Józefa Oxińskiego.
29 kwietnia 1863
5 rot rosyjskiej piechoty, wspartych małym oddziałem kawalerii gen. Kostanda pod Brdowem zaskoczyło silny, pięćsetosobowy oddział powstańczy pod dowództwem francuskiego ochotnika ppłk. Léona Younga de Blankenheima. Dowódca oddziału ppłk de Blankenheim oraz jego zastępca Aleksander Wasilewski zostali ciężko ranni na początku starcia. Po ciężkiej walce powstańcy zostali rozbici.
29 kwietnia 1863
W bitwie pod Pyzdrami oddział płk. Edmunda Taczanowskiego, wsparty przez siły dowodzone przez francuskiego oficera Emila Facheuxa (ogółem 1200 ludzi), pobił w całodziennym boju liczniejsze siły rosyjskie pod komendą ppłk. Alojzego Oranowskiego. Decydujące uderzenie wykonali kosynierzy pod dowództwem Paula Ganiera d’Aubin.
29 kwietnia 1863
Pod Walilami (pow. sokólski) nowo sformowany oddział powstańczy naczelnika województwa grodzieńskiego Onufrego Duchyńskiego i szefa sztabu kpt. Walerego Wróblewskiego stoczył ciężki bój z Rosjanami. W wyniku krótkiej walki powstańcy stracili cały obóz z taborami.
1 maja 1863
W bitwie pod Kobylanką k. Józefowa partia powstańcza Antoniego Jeziorańskiego pobiła oddział 800 żolnierzy rosyjskich kpt. Sternberga.
1 maja 1863
Na Białorusi powstańcy styczniowi rozpoczęli działania zbrojne przeciw rosyjskiemu zaborcy.
3 maja 1863
Obozujący pod Ozierskiem oddział powstańczy Maszewskiego i Feliksa Klukowskiego został zaatakowany znienacka przez 2 roty piechoty rosyjskiej. Po krótkiej walce powstańcy zostali rozbici, a dowódcy polegli.
4 maja 1863
W nocnej zasadzce pod Stokiem oddział powstańczy Ignacego Mystkowskiego rozbił kolumnę wojsk rosyjskich pod dowództwem ks. Tichomirowa i sztabskapitana Konstantego Rynarzewskiego.
4 maja 1863
Powstańcy pod komendą Dionizego Czachowskiego pobili Rosjan dowodzonych przez mjr. Ilii Klewcowa pod Borią i Jeziorkami k. Opatowa. Dowódca oddziału rosyjskiego wraz ze swoimi 90 żołnierzami poległ.
4 maja 1863
Pod Sklankami (k. Jezior) na tzw. Świętych Błotach pościg rosyjski dogonił oddział powstańczy Aleksandra Lenkiewicza ps. Lander. Rosjanie, podzieleni na 2 kolumny, rozbili kompletnie słabo uzbrojonych powstańców.
5 maja 1863
Bitwa pod Krzykawką. Rosyjskie oddziały ks. Szachowskiego pokonały korpus gen. Józefa Miniewskiego, który przekroczył granicę rosyjsko-austriacką zaledwie dzień wcześniej. W starciu tym poległ dowódca Legii Zagranicznej (złożonej głównie z Polaków i Włochów) gen. Francesco Nullo.
5 maja 1863
Klęska pod Dubiczami (Litwa) oddziału powstańczego dowodzonego przez naczelnika powiatu lidzkiego Ludwika Narbutta. Z ponad stuosobowego oddział został rozbity; zginęło 15 powstańców wraz z dowódcą.
5 maja 1863
Pod Rzeczniowem oddział powstańczy naczelnika wojennego województwa sandomierskiego płk. Dionizego Czachowskiego został zaskoczony i rozbity przez Rosjan.
6 maja 1863
Pod Kobylanką doszło do starcia oddziału rosyjskiego liczącego ok. 2500 żołnierzy, dowodzonych przez płk. Miednikowa, z siedmiusetosobową partią powstańczą Antoniego Jeziorańskiego. Za cenę znacznych strat powstańcy pokonali Rosjan.
6 maja 1863
W nocnym ataku niewielki oddział powstańczy Ludwika Zwierzdowskiego „Topora” zdobył z zaskoczenia Horki w pow. orszańskim. Załoga złożona z 200 inwalidów i żołnierzy rosyjskich została pokonana. Powstańcy, zdobywszy broń, 15 000 rubli i konie, opuścili po południu miasto.
6 maja 1863
Pod Kołem duży oddział powstańczy, złożony z Poznaniaków pod komendą  gen. Edmunda Taczanowskiego, odparł atak rosyjskich sił, liczących 2 500 żołnierzy.
7 maja 1863
Bitwa pod Birżami stoczona 7 maja 1863 r. zapoczątkowała ciężkie walki powstańców styczniowych z Rosjanami. W ciągu kolejnych dwóch dni doszło do starć m.in. pod Medejkami, Świrplenami, Hudyszkami i Sznurkiszkami, w których oddział gen. Zygmunta Sierakowskiego został rozbity przez Rosjan pod wodzą gen. Jana Ganeckiego. Dowódca powstańców dostał się do rosyjskiej niewoli. Klęska przesądziła o upadku powstania styczniowego na Litwie.
7 maja 1863
Pod Szycami oddział Józefa Ramockiego złożony z 300 ludzi został zaatakowany tuż po przekroczeniu granicy rosyjsko-austriackiej koło Nowej Wsi. Liczniejsze siły rosyjskie ks. Szachowskiego zmusiły powstańców do wkroczenia do Galicji.
8 maja 1863
Pod Ignacewem partia powstańcza dowodzona przez Edmunda Taczanowskiego została pobita przez dwukrotnie silniejszy oddział rosyjski gen. Andrieja Brunnera. Zginęło 200 Polaków, a oddział uległ rozbiciu.
8 maja 1863
Po dwudniowych walkach koło Niższej Toszcycy roty smoleńskiego batalionu rezerwowego kpt. Jegorowa rozbiły partię Hryniewicza. W ciągu kolejnych dni powstańcy byli wyłapywani przez chłopów i żołnierzy. Część z nich stracono 16 czerwca w Mohylewie.
8 maja 1863

Wybuch powstania styczniowego na Ukrainie (zwanej wówczas Rusią). Początkowo nie przewidywano działań zbrojnych na tym obszarze (zgodnie z porozumieniem zawartym przez stronnictwo "czerwonych" z rosyjską organizacją ''Ziemia i Wolność"). Wobec braku pomocy dla powstania, do której się zobowiązała się rosyjska organizacja, Tymczasowy Rząd Narodowy postanowił zerwać umowę. Naczelnym wodzem sił powstańczych w województwie lubelskim i na ziemiach ruskich TRN mianował gen. Józefa Wysockiego, który otrzymał zadanie wkroczenia na Ukrainę z siłami zorganizowanymi w zaborze austriackim. W polu mieli współdziałać z nim gen. Edmund Różycki (Wołyń) i płk Zygmunt Miłkowski (Podole). Już 9 maja gen. Edmund Różycki podjął śmiałą wyprawę na Ukrainę, w trakcie której stoczył kilka zwycięskich potyczek w okolicach Żytomierza.

9 maja 1863

W Sołowijówce na Ukrainie grupa agitacyjna 21 powstańców Antoniego Juriewicza, która wzywała do podjęcia walki z władzami rosyjskimi, została osaczona przez podburzonych przez władze carskie chłopów ukraińskich. 12 powstańców w okrutny sposób zamordowano. Resztę, ciężko rannych, odstawiono do władz rosyjskich. Tylko dwóm udało się uciec.

9 maja 1863
Pierwsze oddziały powstańcze organizowane na Ukrainie zostały rozbite. W powiatach żytomierskim i wasylkowskim podburzeni przez Rosjan chłopi i siły rządowe rozpraszały małe partie szlacheckie. W Borodziace kolumna płk. Tyzenhausa, złożona z 2 rot Połtawskiego Pułku Piechoty, 2 szwadronów dragonów wraz z sotnią kozaków, zadała klęskę powstańcom dowodzonym przez Władysława Rudnickiego. Mały oddział powstańczy rozbili chłopi i żołnierze pod Kisłówką (k. Taraszczy). Dzień później pod Rozalówką Rosjanie , dowodzenie przez Czestiakowa, wsparci przez okolicznych chłopów dogonili i zniszczyli oddział powstańczy.
10 maja 1863
Pod Iwnicą (powiat żytomierski) został rozbity formowany wołyński oddział powstańczy Piotra Chojnowskiego i Władysława Henszela przez batalion Białostockiego Pułku Piechoty. Rannego Władysława Henszela Rosjanie dobili, zaś Piotra Chojnowskiego schwytano i  rozstrzelano w Żytomierzu.
10 maja 1863
Podczas powstania styczniowego Tymczasowy Rząd Narodowy, istniejący od 22 stycznia 1863 r., ogłosił się Rządem Narodowym.
10 maja 1863
Pod Łuką (pow. taraszczański) Rosjanie płk. Żukowa  rozbili liczący ok. 260 powstańców oddział Adama Zielińskiego (dawnego por. rosyjskich saperów). Polacy ponieśli ciężkie straty. Do rosyjskiej niewoli dostał się dowódca powstańców, który 30 maja został rozstrzelany w Kijowie. W obławie uczestniczyły siły płk. Żukowa (2 roty Podolskiego Pułku Piechoty, wsparte okolicznymi chłopami) oraz płk. Zerdziewa (3 roty Praskiego Pułku Piechoty). Niedobitki oddziału zostały zniszczone w lasach pod Isajkami (pow. kaniowski) dwa dni później przez oddział mjr. Hessego.
10 maja 1863
Oddział 200 powstańców Stanisława Laskowskiego został zaatakowany pod Ladami (pow. ihumeński na Białorusi) przez 2 roty piechoty rosyjskiej. Obawiając się okrążenia, powstańcy, zadawszy po trzygodzinnej walce nieprzyjacielowi ciężkie straty, wycofali się.
10 maja 1863
Pod Piotrowszczyzną (k. Mińska na Białorusi) oddział 300 powstańców Antoniego Trusowa starł się z kilkoma rotami rosyjskimi. Początkowo powstańcy toczyli pomyślnie walkę. Dopiero śmierć jednego z oficerów spowodowała rozbicie partii. Z pogromu ocalało jedynie kilkunastu powstańców wyprowadzonych przez dowódcę oddziału.
11 maja 1863
Pod Hutą Krzeszowską, na Rzeszowszczyźnie oddziały powstańcze gen. Józefa Śmiechowskiego i gen. Antoniego Jeziorańskiego zostały pobite przez Rosjan.
11 maja 1863
Pod Liciągami partia  Ludwika Zwierzdowskiego została zaatakowana przez siły rosyjskie wsparte przez podburzonych okolicznych chłopów. Powstańcy wymknęli się z obławy z niewielkimi stratami i wycofali się do województwa mińskiego.
12 maja 1863
Oddział gen. Edmunda Różyckiego zajął Połonne wraz z niebronionymi magazynami wojskowymi.
12 maja 1863
Pod Białą oddział powstańczy naczelnika wojennego powiatu lipowieckiego Leona Czekońskiego rozbił patrol kozacki. Tego samego dnia  powstańcy opanował stację pocztową w Rotmistrzówce.
13 maja 1863
W Wercholewsku (pow. radomyski) oddział powstańczy Romualda Olszańskiego został rozbity przez rotę Kremenczuckiego Pułku Piechoty mjr. Krasznicewa. Schwytany przez Rosjan jeden z dowódców powstańczych, Władysław Rudnicki ps. Sawa, niebawem zbiegł.
14 maja 1863
Oddział rosyjski płk. Hilferdinga, który pod Szczawinem Kościelnym (k. Gostynina) zaatakował powstańców Ludwika Oborskiego, został  odparty i zmuszony do wycofania się. Płk Hilferding musiał skoncentrować wszystkie sobie podległe siły, aby stawić czoła ścigającym go powstańcom.
14 maja 1863
Silny oddział Gustawa Strawińskigo ps. Młotek stoczył ciężką potyczkę pod Michalinem (k. Berezy Kartuskiej). Rosjanie rozproszyli powstańcze siły za cenę znacznych strat. 3 dni później partia Strawińskiego ponownie się zebrała i nad powiększonym o blisko 70 ochotników i weteranów oddziałem  objął dowództwo Aleksander Lenkiewicz ps Lander.
14 maja 1863
Pod Waleryanami (pow. ihumeński na Białorusi) oddział powstańczy Lucjana Romiszewskiego i Wacława Koszczyca został rozproszony przez Rosjan. Nazajutrz, ponownie zebrano partię, do której niebawem dołączyli powstańcy Apolinarego Świętorzeckiego.
15 maja 1863
260 powstańców dowodzonych przez Dobrowolskiego, stoczył zwycięską potyczkę z przeważającymi siłami rosyjskimi pod Kunkami (k. Gostynina). Po dwugodzinnej walce Polacy wycofali się.
15 maja 1863
Pod Bułajem (pow. berdyczowski) partia powstańcza Platona Krzyżanowskiego (ok. 240 ludzi) stoczyła krwawą potyczkę z kolumną rosyjską (2 roty piechoty i 2 szwadrony dragonów), wspartą przez podburzonych chłopów z okolicznych wsi. Pobici powstańcy zostali rozproszeni i rozbici w ciągu kilku następnych dni, a większość dowódców  schwytana.
17 maja 1863
Walki powstańców styczniowych w guberni grodzieńskiej.
17 maja rozpoczęły się ośmiodniowe walki powstańców pd dowództwem Romualda Traugutta z Rosjanami w okolicach Horek. Pierwszego dnia walk Polacy urządzili zasadzkę na grobli. Rosjanie, w sile 1 roty piechoty i 40 kozaków, zostali okrążeni i wzięci w krzyżowy ogień, ponosząc ciężkie straty. Kolejne starcie, które nastąpiło 4 dni później, zakończyło się również sukcesem Polaków. Dopiero 25 maja połączone siły gen. Artura Eggera i płk. Ehrnberga okrążyły i rozbiły partię powstańczą. Po trzygodzinnej walce Polacy stracili 13 ludzi oraz obóz z 20 wozami i 50 końmi.
17 maja 1863
Duży oddział powstańczy województwa mazowieckiego, pod komendą Słupskiego, pod Babskiem (k. Rawy) stoczył potyczkę z 2 rotami Żmudzkiego i 4 rotami Połockiego Pułków Piechoty, wspartych przez sotnię kozaków. Powstańcy zmusili nieprzyjaciela do odwrotu. Ścigający Rosjan Polacy zajęli Rawę.
17 maja 1863
Pod Miropolem (na Wołyniu) oddział powstańczy gen. Edmunda Różyckiego zorganizował nieudaną zasadzkę na kolumnę rosyjska płk. Gołubiewa, złożoną z 3 rot piechoty wspartych kawalerią. Rosjanie rozbili powstańców ukrytych w zasadzce, ale w trakcie pościgu za nimi  kawaleria powstańcza rozbiła wroga. Kilka godzin później powstańcza partia Jana Chranickiego doznała bolesnej porażki w starciu z Rosjanami. Polacy utracili 1/3 z 380 powstańców.
17 maja 1863
Pod Moskalówką (k. Owrucza) Rosjanie, w sile 1 roty piechoty, wspartej przez karabinierów i kozaków pod komendą mjr. Przewalinskiego, rozbili niewielką szlachecką partię powstańczą Leonada Wiszniewskiego.
17 maja 1863
W dniach 17 - 25 maja 1863 r. miały miejsce 3 starcia wojsk powstańczych pod wodzą Romualda Traugutta z oddziałami rosyjskimi pod Horkami (Grodzieńszczyzna). W pierwszym starciu rozbito rotę kpt. Kiersnowskiego. Cztery dni później Polacy pokonali 2 roty 3. batalionu strzelców celnych płk. Ehrnberga. W ostatnim, trzecim starciu, które miało miejsce 25 maja, Rosjanie dodatkowo wsparłszy siły płk. Ehrnberga 3 rotami Rewelskiego Pułku Piechoty pod dowództwem gen. Eggera rozproszyli powstańców, za cenę ciężkich strat. Oddział Traugutta stracił obóz i znaczną ilość koni i wozów taborowych. 10 dni później oddział się zebrał.
18 maja 1863
Pod Nową Wsią (k. Warki) gen. Meller-Zakomelski na czele przeważających sił rosyjskich doścignął wycofujący się oddział powstańczy Władysława Grabowskiego. Mimo zaskoczenia, powstańcy dzielnie powstrzymywali nieprzyjaciela, lecz ostatecznie ponieśli porażkę. Z pola walki dowódcy udało się jednak wyprowadzić znaczne siły.
18 maja 1863
Pod Turkowicami powstańcy styczniowi ponieśli dotkliwą klęskę. W wyniku dwudniowej bitwy  liczący ok. tysiąca ludzi oddział mjr. Jana Żalplachty-Zapałowicza został kompletnie rozbity. Silną kolumną  rosyjską dowodzili płk Szarlotig, płk Lubin i płk Jaworow. Po  bombardowaniu Rosjanie uderzyli na słabo wyszkolonych powstańców. Wobec wyraźnej przewagi nieprzyjaciela, dowódca oddziału, mjr Zapałowicz zarządził odwrót, w trakcie którego Rosjanie rozbili powstańczą partię. W boju zginęło ponad 100 powstańców, ok. 300 zbiegło do Galicji, a reszta uległa rozproszeniu. Po bitwie żołnierze carscy dokonali masakry rannych powstańców.
21 maja 1863
Pod Marcjanówką (pow. ihumeński na Białorusi) powstańcy Bolesława Świętorzeckiego i Stanisława Laskowskiego stoczyli krwawą potyczkę z kolumną mjr. Grygoryewa złożoną z 3 rot Wielkołuckiego Pułku Piechoty i 60 kozaków.
22 maja 1863
Bitwa pod Minkowcami na Wołyniu (pow. zasławski). Skoncentrowane w obozie oddziały powstańcze dowodzone przez Władysława Ciechońskiego liczyły łącznie ok. 700 ludzi (w tym ok. 100 bez broni). Otoczone przez 5 sotni kozackich, 300 strzelców i okolicznych chłopów, broniły się przez kilka godzin. Bez strat udało się przebić z okrążenia jedynie dwóm szwadronom jazdy.
22 maja 1863
W Minkowicach (k. Sławuty) formujący się oddział 400 powstańców Władysława Ciechońskiego został otoczony i rozbity przez sił płk. gw. Durnowa, złożone z 5 sotni kozackich, wspartych 300 strzelcami i okolicznymi chłopami. Jedynie 100 powstańców pod dowództwem Leona Grünbauma wyrwało się z okrążenia.
23 maja 1863
Działacze stronnictwa „czerwonych” dokonali zamachu stanu i obalili Rząd Narodowy „białych”. Na czele tzw. „rządu czerwonych prawników”, sformowanego na przełomie maja i czerwca stanął Franciszek Dobrowolski. Nowe władze powstańcze powołały trybunały rewolucyjne, które miały zwalczać postawy lojalistyczne wobec Rosji. „Rząd czerwonych prawników” pragnął również w większym stopniu pragnęły obciążyć finansowo zamożniejsze warstwy społeczne na cele powstania oraz usprawnić system zaopatrzenia w broń sprowadzaną z zagranicy. Rząd „czerwonych prawników” funkcjonował do 10 czerwca 1863 r.
25 maja 1863
 Pod Rudą (k. Wiązowni) oddział powstańczy zorganizował zasadzkę na kolumnę rosyjska prowadzącą 140 rekrutów, eskortowanych przez 4 roty rosyjskiej piechoty. 40 rekrutów zbiegło, lecz resztę, za cenę znacznych strat w ludziach, Rosjanie odeskortowali do Warszawy.
26 maja 1863
W Wilnie objął władzę cywilną i wojskową jako generał-gubernator Kraju Północno-Zachodniego Michaił Murawiow zwany ''Wieszatielem". Jest on symbolem okrutnych prześladowań ludności na podległym sobie obszarze. Zainicjowane przez niego represje miały stłumić ruch powstańczy na Litwie, czemu służyły nieograniczone pełnomocnictwa, które otrzymał od cara Aleksandra II. Represjom, wg samego Murawjowa, poddano ok. 9,5 tys. osób; powieszono 127 osób w guberniach litewskich i 50 w guberni augustowskiej (byli to w większości schwytani powstańcy), 972 osoby zesłano na katorgę, 345 przymusowo wcielono do wojska, 864 skazano na służbę w rotach aresztanckich, a 1 427 zesłano na Syberię. Zsyłki i przesiedlenia wiązały się jednocześnie z konfiskatą majątków skazanych, dzięki czemu posiadłości te przejmowali Rosjanie zasłużeni w walce z powstaniem.
26 maja 1863

W bitwie pod Salichą  kawaleria gen. Edmunda Różyckiego pobiła trzykrotnie liczniejszy rosyjski oddział karny kpt. Łomonosowa, złożony z 3 rot piechoty oraz 120 kozaków. Szarża powstańczej kawalerii rozbiła czworobok nieprzyjacielskiej piechoty. Rosjanie zostali kompletnie rozbici; zginęło ok. 200 żołnierzy carskich. Oddział polski, przyparty do granicy austriackiej, 28 maja przekroczył ją.

26 maja 1863

Pod Radzanowem partia powstańcza Dionizego Czachowskiego została zaskoczona przez silny oddział rosyjski płk. Bułatowicza. Na 440 powstańców uderzyło ok. 1200 żołnierzy carskich (5,5 roty), wspartych niewielkim oddziałem huzarów. Mimo znacznej przewagi nieprzyjaciela Czachowskiemu udało się umiejętnie wycofać oddziały powstańcze, zadając jednocześnie poważne straty wojskom rosyjskim.

27 maja 1863
W Czersku (k. Sławetycz) oddział powstańczy Stasiukiewicza został przez Rosjan rozproszony. Jako jeden z pierwszych z pola walki umknął dowódca partii. Rozproszeni powstańcy zostali w dużej części zebrani dzięki starszemu adiutantowi oddziału Kazimierzowi Narbuttowi. Partia ta niebawem dołączyła do partii Jana Wańkowicza ps. Leliwa.
28 maja 1863
Pod Michałowem (k. Okuniewa) oddziały powstańcze mjr. Józefa Jankowskiego i Adama Zielińskiego stoczyły ciężką potyczkę z 6 rotami piechoty rosyjskiej z 2 działami, wspieranymi przez dragonów, szwadron ułanów oraz sotnię kozaków. Powstańcy dzięki zajciu dobrych pozycji zadali znaczne straty nieprzyjacielowi i wycofali się ponosząc niewielkie straty.
28 maja 1863
Pod Ludwinowem (pow. wołkowyski)  powstańcy pod dowództwem Aleksandra Lenkiewicaz ps. Lander stoczyli krótką potyczkę z 2 rotami rosyjskiej piechoty. Zaskoczeni obecnością silnego oddziału, żołnierze carscy szybko się wycofali.
29 maja 1863
W lesie Radzanowskim pod Białobrzegami zreorganizowany oddział naczelnika wojennego województwa sandomierskiego płk. Dionizego Czachowskiego, liczący jedynie 440 ludzi, odparł kilkugodzinne ataki trzykrotnie silniejszej, ścigającej powstańców kolumny rosyjskiej płk. Bułatowicza. Przy niewielkich stratach powstańcy wycofali się przed przeważającymi wojskami nieprzyjacielskimi.
30 maja 1863
Pod Chruśliną doszło do nierozstrzygniętego starcia powstańców dowodzonych przez płk. Marcina Borelowskiego z oddziałem rosyjskim. 
1 czerwca 1863
W czasie powstania styczniowego między Małkinią a Czyżewem dróżnik kolejowy dokonał sabotażu, polegającego na rozkręceniu szyn. W jego wyniku doszło do katastrofy kolejowej, w której zginęło 20 oficerów i 600 żołnierzy carskich.
1 czerwca 1863
Naczelnik wojenny województwa mazowieckiego płk Wincenty Raczkowski wraz z niewielką formacją płk. Edmunda Calliera uderzył na rosyjski posterunek graniczny w Płowkach na Kujawach. W skutek ataku udało się przechwycić transport broni dla powstańców.
2 czerwca 1863
2 czerwca ropoczęła się dwudniowa bitwa pod Nagoszewem (k. Ostrowi Mazowieckiej). W starciu tym oddział powstańczy Maksymiliana Broniewskiego i Ludwika Lutyńskiego, wsparty przez okolicznych chłopów, został pobity przez Rosjan.
3 czerwca 1863
W bitwie pod Nagoszewem oddział powstańczy Maksymiliana Broniewskiego i Ludwika Lityńskiego, liczący ok. 1300 ludzi, który wsparli okoliczni chłopi został pobity przez dwukrotnie liczniejsze oddziały rosyjskie. Żołnierzami carskimi, podzielonymi na 3 kolumny, dowodził gen. Toll, mjr. Suchotin i mjr. Zass.
3 czerwca 1863
Pod Mołowidami (pow. słonimski) partie powstańcze Aleksandra Lenkiewicza „Landra” i Franciszka Jundziłła odparły uderzenie 5 rot piechoty z 4 armatami płk. Bułharina. Źle dowodzeni Rosjanie ponieśli bardzo ciężkie straty, głównie od ognia własnej artylerii.
6 czerwca 1863
Aleksander Waszkowski przeprowadził akcję, w wyniku której powstańcom udało się przejąć pieniądze rządowej Kasy Głównej. Część pieniędzy wyniesiono w sobotę 6 czerwca, resztę dwa dni później. W sumie zrabowano 3,6 mln rubli (prawie 50 % zawartości Kasy Głównej). Papiery wartościowe na oczach zdezorientowanej rosyjskiej warty wynieśli, wciągnięci do konspiracji powstańczej, pracownicy Komisji Przychodów i Skarbu: Kasjer Główny Stanisław Janowski, Naczelnik Buchalterii (Księgowości) Stanisław Hebda oraz dwaj woźni Sebastian Bieliński i Mateusz Tyszkowski.
6 czerwca 1863
Pod Bukównem oddział naczelnika wojennego województwa sandomierskiego płk. Dionizego Czachowskiego, liczący niespełna 400 ludzi, starł się ze ścigającą go silną kolumną rosyjską płk. Bułatowicza. Rosjanie zostali odparci.
7 czerwca 1863
Pod Sielcami (k. Mołowid) część partii Aleksandra Lenkiewicza „Landra”, pod komendą Franciszka Jundziłła została rozbita. Niedobitki oddziału Jundziłła wycofały się na Polesie, gdzie dowództwo przejął Jan Kołłupajło.
8 czerwca 1863
Oddział powstańczy naczelnika wojennego województwa sandomierskiego płk. Dionizego Czachowskiego pod Rusinowem stoczył potyczkę z dragonami rosyjskimi. Kawaleria carska wchodziła w skład ścigającej powstańców kolumny płk. Bułatowicza. Polakom udało się przebić do zalesionych wzgórz w okolicach Przysuchy. 
8 czerwca 1863
Pod Mereczowszczyzną (k. Kosowa) 3 roty rosyjskiej piechoty zaatakowały znienacka partię naczelnika województwa grodzieńskiego płk. Onufrego Duchyńskiego. Powstańcy odparli nagły atak.
9 czerwca 1863
II bitwa pod Ignacewem (woj. kaliskie). Oddział powstańczy liczący łącznie ok. 500 żołnierzy piechoty i ponad 100 koni, dowodzony przez płk. Edmunda Calliera, rozbił 2 roty rosyjskiej piechoty, wspartej przez 120 huzarów i kozaków.
9 czerwca 1863
Partia powstańcza naczelnika wojennego województwa sandomierskiego płk. Dionizego Czachowskiego pod Hutą Przysuską i Niekłaniem stoczyła zwycięską potyczkę z oddziałem rosyjskich dragonów.
9 czerwca 1863
Oddział powstańczy Edwarda Kiersnowskiego „Groma” stoczył krwawą potyczkę pod Królowym Mostem.
9 czerwca 1863
Pod Rudką powstańczy oddział pobił silną eskortę kozacką. W potyczce zostali uwolnieni wcześniej wzięci przez Rosjan jeńcy z innych oddziałów powstańczych.
10 czerwca 1863
Oddział naczelnika wojennego województwa sandomierskiego płk. Dionizego Czachowskiego, ścigany przez Rosjan, stoczył ciężką walkę z 3 rotami piechoty rosyjskiej z oddziału gen. Ksawerego Czengierego pod Bobrzą.
10 czerwca 1863
Pod Sieradowem (k. Kosowa)  partia płk. Onufrego Duchyńskiego stoczyła potyczkę z 2 rotami piechoty rosyjskiej, wspartymi przez kozaków.
11 czerwca 1863
Osłabiony przez nieustanne walki oddział naczelnika wojennego województwa sandomierskiego płk. Dionizego Czachowskiego został zaatakowany przez rosyjskich dragonów i piechotę. Osaczona partia powstańcza, po wymknięciu się z obławy w lasach pod Wąchockiem, została przez dowódcę rozpuszczona do domów.
14 czerwca 1863
Po upadku, zdominowanego przez stronnictwo „czerwonych” rządu Franciszka Dobrowolskiego tzw. „rządu czerwonych prawników”, przewagę w kierowaniu powstaniem uzyskała koalicja umiarkowanych członków organizacji „białych”, „czerwonych” oraz działaczy związanych z gen. Ludwikiem Mierosławskich (tzw. mierosławczycy). Na czele nowego Rządu Narodowego stanął Karol Majewski. Nowe kierownictwo przeprowadziło reformę min: administracji powstańczej i trybunałów rewolucyjnych.  Rząd Majewskiego próbował także przeprowadzić reformę organizacji armii powstańczej i wywrzeć nacisk dyplomatyczny na rządy Wielkiej Brytanii i Francji, licząc na pomoc tych krajów w walce z Rosją.
15 czerwca 1863
W bitwie pod Lututowem k. Piaskowa oddział kosynierów płk. Antoniego Korotyńskiego został rozbity przez dwie kolumny piechoty rosyjskiej pod komendą płk. Tarasenkowa oraz płk. Wsiewołoda Pomierancowa.
16 czerwca 1863
Pod Łyskowem (pow. wołkowyski) partia płk. Duchyńskiego stoczyła zwycięską potyczkę z kolumną ppłk. Blumentala (2 roty).
18 czerwca 1863
Oddział kawalerii powstańczej mjr. Roberta Skowrońskiego dokonał śmiałego ataku nocnego na Łodź.
20 czerwca 1863

Rozbicie wyprawy gen. Zygmunta Jordana pod Gacami Słupeckimi i Komarowem. Pierwszy z oddziałów, złożony z 300 strzelców, prowadzony przez mjr. Edwarda Dunajewskiego i Karola Zaykowskiego w nocy z 19 na 20 czerwca przekroczył granicę austriacko-rosyjską. Zaatakowany przez 2 roty nieprzyjaciela, po początkowym sukcesie, wycofał się do Galicji przeprawiając się wpław przez Wisłę. W jej trakcie 6 żołnierzy i oficerów wraz z mjr. Dunajewskim utonęło. Druga grupa powstańcza, przy której znajdował się gen. Jordan, pod dowództwem  mjr. Jana Popiela ps. Chościakiewicza licząca 350 piechurów i 50 jezdnych została zaatakowana przez 2 roty piechoty rosyjskiej. Do nieprzyjaciela, po kilku godzinach walki, dotarły posiłki, które doprowadziły do rozbicia oddziału. Oba starcia doprowadziły do rozbicia wyprawy gen. Jordana; poległo nie mniej niż 104 ludzi (wśród nich Juliusz hr.Tarnowski i Władysław hr. Jabłonowski), kilkudziesięciu Polaków utopiło się w Wiśle, wielu  powstańców dostało się do niewoli, a 150 zostało zaaresztowanych przez władze austriackie.

21 czerwca 1863
Oddział powstańczy płk. Konstantego Ramotowskiego-Wawra pokonał Rosjan pod Kadyszem.
22 czerwca 1863
Nieliczny oddział żandarmerii powstańczej pod komendą rtm. Rylskiego rozbił rosyjski posterunek telegraficzny w Groszkach (k. Kałuszyna).
23 czerwca 1863
Pod Różą oddział powstańczy płk. Marcina Borelowskiego-Lelewela został pobity przez wojska rosyjskie.
25 czerwca 1863
Pod Łoczynem kolumna ppłk. Zukowa, wsparta podburzonymi chłopami, rozbiła niewielką partię Stanisława Laskowskiego. Działania rosyjskie były częścią realizowanej w powiecie ihumeńskim (Białoruś) operacji przeciw partiom powstańczym zorganizowanej przez gen. por. Zabołockiego.
27 czerwca 1863
Oddział powstańczy Józefa Oxińskiego stoczył walkę z kolumną rosyjską płk. Ksawerego Czengiery koło Przedborza.
27 czerwca 1863
Śmierć gen. Zygmunta Sierakowskiego.
Zygmunt Sierakowski urodził się w 1827 r. w rodzinie ziemiańskiej na Wołyniu. Studiował w na uniwersytecie w Petersburgu, gdzie zaangażował się w działalność patriotyczną. Schwytany przez władze podczas nielegalnego przekraczania granicy austriacko-rosyjskiej w maju 1848 r., trafił do rot aresztanckich w orenburskim korpusie karnym, gdzie dzięki swoim zdolnościom i odwadze został awansowany na oficera. W l. 1857-1859 r. studiował w Akademii Sztabu Generalnego w Petersburgu. Wówczas zawiązał konspiracyjną organizację Koło Oficerów Polskich w Petersburgu, która w niedługim czasie nawiązała współpracę z rewolucyjnymi organizacjami rosyjskimi. W wyniku działania Koła, w 1861 r. na obszarze Królestwa Polskiego założono spiskowy Komitet Oficerów 1. Armii. W okresie poprzedzającym powstanie styczniowe Sierakowski był powiązany z organizacją „czerwonych”. Po wybuchu powstania, podał się do dymisji z armii rosyjskiej. Przez władze powstańcze został mianowany naczelnikiem wojennym województwa kowieńskiego. W kwietniu 1863 r. stanął na czele silnego oddziału partyzanckiego na Litwie. W efekcie działania agentów rosyjskich nie udało mu się uzbroić swojego oddziału, gdyż statek brytyjski Ward Jackson z transportem broni dla powstańców został przez Rosjan przejęty. Słabo uzbrojone oddziały Sierakowskiego zostały rozbite w trzydniowej bitwie pod Birżami w dniach 7-9 maja, a dowódca dostał się do niewoli. Sąd wojenny skazał go na śmierć. Egzekucję przez powieszenie wykonano z rozkazu generała gubernatora Kraju Północno-Zachodniego Michaiła Murawiowa „Wieszatiela” w Wilnie. Klęska i śmierć gen. Sierakowskiego przesądziła o szybkim upadku powstania na Litwie. Obecnie Zygmunt Sierakowski jest uważany za bohatera narodowego Polski i Litwy.
27 czerwca 1863
Dwustuczterdziestoosobowy oddział kpt. Józefa Trąmpczyńskiego bronił skutecznie przez 3 dni umocnionego obozu wojsk powstańczych, założonego na Polskiej Kępie na rzece Orzyc. Polakom sprzyjał ciężki, bagnisty teren, który uniemożliwiał siłom rosyjskim wykorzystanie przewagi liczebnej i technicznej. Ostatecznie żołnierze carscy poniósłszy ciężkie straty, wycofali się.
27 czerwca 1863
240 osobowy oddział kpt. Józefa Trąmpczyńskiego bronił skutecznie przez 3 dni umocnionego obozu wojsk powstańczych, założonego na Polskiej Kępie (tzw. Płaska Góra) na rzece Orzyc (k. Drążdżewa). Polakom sprzyjał ciężki, bagnisty teren, który uniemożliwiał oddziałom rosyjskim wykorzystanie przewagi liczebnej i technicznej. Ostatecznie żołnierze carscy poniósłszy ciężkie straty wycofali się.
28 czerwca 1863
Oddział powstańczy płk. Konstantego „Wawra” Ramotowskiego pokonał Rosjan pod Gruszką.
28 czerwca 1863
Kilka dużych oddziałów rosyjskich zaatakowało silne zgrupowanie powstańcze mjr. Józefa Oxińskiego pod Maluszynem. Polacy, nie widząc szans na skuteczną walkę, wycofali się do Przedborza. Rosjanie ruszyli jednak za nimi w pościg. 1 lipca, po kilku dniach ustawicznych walk partia Oxińskiego została rozbita. Z 1700 ludzi pod bronią zostało jedynie 400, co skłoniło dowódcę do rozpuszczenia reszty oddziału.
29 czerwca 1863
Oddział powstańczy płk. Konstantego „Wawra” Ramotowskiego został pobity przez Rosjan pod Kozim Rynkiem.
29 czerwca 1863
Pod Izbicą (Kujawy) oddział powstańczy płk. Edmunda Calliera stoczył dwugodzinną potyczkę z rosyjskimi huzarami. Polacy wycofali się, gdy Rosjanie otrzymali posiłki.
1 lipca 1863
Niewielki oddział żandarmerii powstańczej rozbił w Nieszawie posterunek straży granicznej.
2 lipca 1863
Pod Radziwiłłowem, na granicy austriacko-rosyjskiej, został rozbity silny oddział powstańczy gen. Józefa Wysockiego. 1000 powstańców zostało odpartych krwawo przez rosyjska załogę Radziwiłłowa, liczącą jedynie 500 ludzi. Klęska gen. Wysockiego przekreśliła możliwość toczenia działań powstańczych na Ukrainie.
6 lipca 1863
Płk Zygmunt Chmieleński, prowadzący swoje oddziały podczas powstania styczniowego, wyparł Rosjan z Janowa (Kieleckie) i na krótko je zajął. Powstańcy zdobyli również rządowy transport złota.
7 lipca 1863
Oddziały powstańców styczniowych Józefa Ruckiego, Karola Krysińskiego i Józefa Jańkowskiego, liczące ok. 1600 ludzi, pokonały Rosjan w okolicach Wytyczna i Urszulina.
8 lipca 1863
Oddział kpt. Roberta Skowrońskiego, liczący 300 powstańców, uderzył w Walewicach na przeważające siły rosyjskie. Zaskoczony nieprzyjaciel poniósł dotkliwe straty, ale powstańcom nie udało się odbić pojmanych wcześniej przez Rosjan towarzyszy.
8 lipca 1863
Rząd Narodowy nałożył 5 % podatek na zamożną ludność Królestwa Polskiego w celu finansowania toczącego się wówczas powstania styczniowego.
9 lipca 1863
Bitwa pod Świerżami. Oddział Józefa Ruckiego (byłego oficera armii austriackiej oraz adiutanta generała Józefa Bema w czasie Wiosny Ludów na Węgrzech) wraz z partiami powstańczymi z Podlasia Karola Krysińskiego i Józefa Jańkowskiego, łącznie liczące ok. 1600 ludzi, starły się z kolumną rosyjską pod Świerżami. Pokonani Rosjanie wycofali się za Bug.
9 lipca 1863
Pod Zaleszycami w pobliżu Śmiertelnego Dębu rosyjska kolumna komendanta garnizonu częstochowskiego płk. Ernrotha zaskoczyła oddział powstańczy płk. Zygmunta Chmieleńskiego. Dobrze dowodzonym powstańcom udało się bez strat wycofać w lasy złotopotockie.
9 lipca 1863
Pod Kterami (k. Łęczycy) połączone oddziały powstańcze Józefa Skrzyńskiego, Roberta Skowrońskiego, Walentego Parczewskiego i Emeryka Syrewicza zostały zaatakowane przez kawalerię z oddziału Bałkowa w sile szwadronu huzarów oraz pół sotni kozaków. Obie strony poniosły straty, jednak Polacy wycofali się, gdy na pole walki przybyły 3 roty piechoty z 4 działami.
10 lipca 1863
Bitwa pod Ossą. Oddział powstańczy Ludwika Żychlińskiego pobił rosyjski oddział złożony z 2 rot piechoty i sotni kozaków pod komendą mjr. Szukalskiego. W starciu tym odznaczyli się żuawi i kosynierzy.
11 lipca 1863
Wycofująca się spod Kter jazda powstańcza Skrzyńskiego została rozbita przez essawuła Minenkowa pod Kołacinem (k. Rawy).
11 lipca 1863
Partia powstańcza Izydora Łukaszewicza „Hołoski” została pobita pod Ignatowem przez rosyjską kolumnę pościgową złożoną z 2 rot piechoty wspartych kozakami pod komendą mjr. Sleszyńskiego.
11 lipca 1863
Nieliczny oddział płk. Bajera został rozbity pod Żdżarami (k. Nowego Miasta). Z pogromu ocalało jedynie 46 ułanów.
11 lipca 1863
Partia powstańcza Karola Krysińskiego po przeprawieniu się przez Bug rozbiła w Domaczewie niewielką załogę rosyjską.
12 lipca 1863
Pod Kłodawą (łęczyckie) partia powstańcza Zawidzkiego poniosła dotkliwą porażkę w walce z dwukrotnie silniejszym oddziałem rosyjskim.
12 lipca 1863
Pod Kołodnem oddział powstańczy Romualda Traugutta został na biwaku zaskoczony przez Rosjan pod komendą mjr. Semiganowskiego. W wyniku krótkiej walki powstańcy się wycofali tracąc 30 ludzi. Kilka godzin później partia Traugutta została znowu zaatakowana i tym razem została rozbita przez Rosjan.
14 lipca 1863
Podczas powstania styczniowego Wydział Prasy Rządu Narodowego rozpoczął wydawanie w Warszawie tajnego czasopisma „Niepodległość”. 
14 lipca 1863
Pod Brenicą (k. Tomaszowa) po ciężkiej, trzygodzinnej walce otoczony oddział powstańczy „Dzieci warszawskich” płk. Ludwika Żychlińskiego został rozproszony. Mimo porażki nazajutrz po bitwie udało się zebrać 200 powstańców.
15 lipca 1863
Mały oddział powstańczy Henriego Soudeixa przekroczył w nocy z 14 na 15 lipca granicę prusko-rosyjską między Pyzdrą a Cieślami. Władze rosyjskie, które otrzymały meldunek o siłach powstańczych, skierowały przeciw nim znaczny oddział kpt. Schwindta. Ścigani przez żołnierzy carskich Polacy rozdzielili się we Wronowie. Jazda dowodzona przez francuskiego oficera Paula Garniera d’Aubina wycofała się w kierunkuku Zagórowa, zaś piechota Soudeixa została rozbita w starciu pod Rudą Wieczyńską.
15 lipca 1863
Pod Kostangalią (Rumunia) oddział powstańczy płk. Zygmunta Miłkowskiego stoczył zwycięską potyczkę z silnym oddziałem rumuńskim płk. Calinescu (ok. 1200 piechoty i 60 jazdy). Mimo zwycięstwa dowódca powstańców, nie widząc szans na przedostanie się na Podole, postanowił złożyć broń.
24 lipca 1863
Trzy partie powstańcze pod komendą gen. Michała Heidenreicha-Kruka stoczył nierozstrzygniętą bitwę z Rosjanami pod Kaniową (Lubelskie).
25 lipca 1863
Po trwającym kilka dni pościgu oddział płk. Edmunda Calliera pod Złakowem Kościelnym został rozproszony. Mimo sukcesu rosyjskiego, płk. Callierowi udało sie niebawem zebrać większą część swego oddziału.
25 lipca 1863
Pod Jeziorami k. Grodna Rosjanie stoczyli niewielką, zwycięską potyczkę z partią powstańczą Aleksandra Lenkiewicza „Landra” (ok. 200 ludzi). Pokonani powstańcy wycofali się w Augustowskie.
27 lipca 1863
Rota piechoty rosyjskiej prowadzona przez kpt. Steckera  rozbiła niewielki oddział powstańczy Szczęsnego Włodka „Samucha” pod Wielkim Bagnem (pow. wołkowyski).
28 lipca 1863
Rosjanie skutecznie zablokowali marsz galicyjskiego oddziału Lecha Wiśniowskiego w głąb Wołynia. Polacy, zaatakowani na granicy rosyjsko-austriackiej przez 3 roty piechoty, 2 szwadrony dragonów i szwadron ułanów, wspartych przez kozaków, po utracie ok. połowy stanu przebili się za kordon austriacki.
3 sierpnia 1863
Pod Lipnem w czasie powstania styczniowego mały oddział powiatu płockiego Tadeusza Kopytki został zaskoczony przez kozaków podczas transportu broni z zaboru pruskiego. Powstańcy uderzyli mimo przewagi liczebnej nieprzyjaciela. Oddział rosyjski został rozbity, tracąc 11 zabitych i kilku rannych.
4 sierpnia 1863
Podczas powstania styczniowego doszło do II bitwy pod Chruśliną nad granicą z zaborem austriackim. W ośmiogodzinnym boju Rosjanie pod dowództwem płk. Miednikowa zostali pobici przy znikomych stratach wśród powstańców gen. Michała „Kruka” Heydenreicha.
5 sierpnia 1863
Zgrupowanie powstańcze, liczące ok. 1200 partyzantów, złożone z oddziałów Kajetana Cieszkowskiego-Ćwieka, ppłk. Władysława Eminowicza i Władysława Ruckiego, w starciu pod Depułtyczami (Chełmskie) pobiło oddział rosyjski. Nieprzyjacielskimi siłami, składającymi się z 1 roty piechoty i 1 sotni kozaków, dowodził mjr. Büchner. Walka zaczęła się ok. 10.30 koło wsi Pokrówka. Dobrze dowodzeni polscy powstańcy wyparli Rosjan z korzystnych pozycji na pobliskim wzgórzu oraz spod karczmy. Przeciwnik nie utrzymał również Depułtycz, skąd wyparli go Polacy. Po ponad pięciogodzinnej walce Rosjanie uciekli z pola bitwy, tracąc 23 żołnierzy.
5 sierpnia 1863
Pod Raciborami (k. Tarczyna) oddział Władysława Grabowskiego, liczący 330 powstańców, został rozproszony przez kolumnę rosyjską ppłk. Kulgaczewa. W starciu szczególnie ciężkie straty ponieśli strzelcy.
5 sierpnia 1863
Niedaleko Rychył (pow. bielski)  ścigane od 2 tygodni połączone partie powstańcze Kobylińskiego, Górskiego i Kwapiszewskiego zostały dogonione i zaatakowane przez 1 rotę piechoty, wspartą przez 110 kozaków i ułanów. Powstańcy krwawo odparli atak.
7 sierpnia 1863
Pod Milanówkiem silny oddział rosyjskiej kawalerii ppłk. Kulgaczewa rozbił powstańców Władysława Grabowskiego. W wyniku porażki Grabowski rozpuścił swoich ludzi i udał się na emigrację, za co był sądzony. Niedobitki oddziału zebrał Ludwik Brzozowski.
8 sierpnia 1863
Pod Żyrzynem powstańczy oddział gen. Michała „Kruka” Heydenreicha zdobył transport pieniędzy. Pięciusetosobowy oddział rosyjski, eskortujący konwój pod dowództwem por. Laudańskiego, po pięciogodzinnej walce, kosztem niewielkich strat wśród powstańców, został rozbity. Dowódca carski zbiegł jedynie z 90 żołnierzami. Powstańcy zrabowali ok. 140 tys. rubli. Część żołnierzy rosyjskich zdezerterowała do oddziału gen. Heydenreicha. Zwycięstwo Polaków doprowadziło do zaostrzenia walki z powstańcami. Zdymisjonowano ze stanowiska namiestnika Królestwa Polskiego wielkiego księcia Konstantego Mikołajewicza Romanowa. Zastąpił go gen. piech. Fiodor Berg.
9 sierpnia 1863
W potyczce pod Trębkami (k. Gostynina) 2 sotnie kozaków starszyny Ełkina pobiło jazdę powstańczą Emeryka Syrewicza.
9 sierpnia 1863
Pod Paszkowskimi Ostrówkami (pow. wołkowyski) oddział płk. Onufrego Duchyńskiego stoczył potyczkę z 2 rotami piechoty rosyjskiej, wspartej przez nieprzyjacielską jazdę. W wyniku przewagi wroga, powstańcy wycofali się.
13 sierpnia 1863
Po porażkach wojsk powstańczych na południowym Mazowszu i w północnej Sandomierszczyźnie płk Ludwik Żychliński i adiutant Ludwik Brzozowski połączyli swoje oddziały. Próba reorganizacji ostatecznie się nie powiodła się, gdyż powstańcy zostali rozbici pod Błędowem (k. Grójca) przez kolumnę kpt. Czystiakowa.
14 sierpnia 1863
Pod Walewicami jazda powstańcza Emeryka Syrewicza stoczyła zwycięską potyczkę z kozakami.
16 sierpnia 1863
Pod Skrylem doszło do małej zwycięskiej potyczki z obławą rosyjską. Powstańcy pod dowództwem Lucjana Romiszewskiego „Ruszczyca” odparli atak kolumny pościgowej wspartej przez okolicznych chłopów i wymknęli się obławie.
16 sierpnia 1863
Rząd Narodowy mianował gen. Ludwika Mierosławskiego „jeneralnym organizatorem wojska polskiego poza granicami zaboru moskiewskiego”. Ponadto byłemu dyktatorowi  przekazano część kompetencji w zakupie broni.
23 sierpnia 1863
Połączone partie powstańcze Kajetana „Ćwieka” Cieszkowskiego i Władysława Eminowicza zostały pokonane przez siły rosyjskie pod Wirem (Radomskie). Bitwa, początkowo rozwijająca się pomyślnie dla Polaków, został przegrana. Powodem porażki było nadciągnięcie kolejnych posiłków dla oddziałów carskich. Powstańcy ponieśli wysokie straty, jednak nie zostali rozbici. Polakom udało się w porządku wycofać z walki.
24 sierpnia 1863
Pod Fajsławicami partie powstańcze Karola Krysińskiego i Józefa Ruckiego pod komendą gen. Michała „Kruka” Heydenreicha, liczące 1700 ludzi zostały zaskoczone i rozbite przez silny oddział rosyjski. Zginęło 320 powstańców, a 650 dostało się do niewoli. Straty nieprzyjaciela były znikome. Z okrążonych sił powstańczych wyrwała się jedynie powstańcza jazda gen. Heydenreicha.
26 sierpnia 1863
Ścigający siły gen. Edmunda Taczanowskiego mały oddział ochotników rosyjskich, z pułków huzarów grodzieńskich i 44. kozaków dońskich, dowodzony przez por. von Grabbego wkroczył do Sędziejowic (Piotrkowskie), gdzie niespodzianie natknął się na przeważającego siły powstańcze. Po rozpaczliwej obronie Rosjanie zostali kompletnie rozbici. Z 37 żołnierzy, 33 zginęło.
29 sierpnia 1863
Podczas powstania styczniowego siły dowódcy wojsk kaliskich gen. Edmunda Taczanowskiego, liczące ok. 3 tys. ludzi (w tym tysiąc kawalerzystów) z Wielkopolski stoczyły dwudniową bitwę z Rosjanami pod Kruszyną (Częstochowskie). Polacy przybyli do tej miejscowości z Sędziejowic 28 sierpnia. Na wieść o oddziale 40 kozaków eskortujących z Częstochowy do Piotrkowa inspektora dróg żelaznych kpt. De Wittego, dowódca zgrupowania powstańczego postanowił zaatakować nieprzyjaciela. Rosjanie nie dali się zaskoczyć, a dowódca kozacki wezwał telegraficznie posiłki z Częstochowy. Niebawem na pole walki nadciągnęły z kilku kierunków świeże siły nieprzyjaciela, które zdobyły przewagę nad wojskami Taczanowskiego. Mimo mężnej postawy piechoty powstańczej (w tym kosynierów) płk. Franciszka Kopernickiego, Polacy zostali otoczeni koło miejscowości Zdrowa przez oddziały rosyjskie płk. Klodta i płk. Bremsena. Polacy zostali rozbici. Zginęło ponad 60 powstańców, ok. 100 zostało rannych, a ponad 50 dostało się do niewoli. Po tej klęsce generał Taczanowski opuścił kraj.
29 sierpnia 1863
Oddział adiutanta Ludwika Brzozowskiego pod Pękoszewską Wolą k. Skierniewic rozbił sotnię kozaków.
30 sierpnia 1863
Pod Głębokimi Kątami (pow. prużański) Rosjanie zaatakowali oddział Walerego Wróblewskiego (którym wcześniej dowodził płk. Onufry Duchyński). Powstańcy umiejętnie wymknęli się z rosyjskiej obławy.
30 sierpnia 1863
Pod Kowalewiczami (k. Szacka) została otoczona i rozproszona przez Rosjan ostatnia na Białorusi większa partia powstańcza pod dowództwem Lucjana Romiszewskiego „Ruszczyca”.
30 sierpnia 1863
Pod Krośniewicami (k. Kutna) oddział por. Konstantego Sokołowskiego ps. Piorun zorganizował napad na gen. Kostandę. Zaskoczonej  eskorcie pomocy udzieliły 2 roty piechoty oraz pół sotni kozaków, skutkiem czego powstańcy wycofali się ponosząc niewielkie straty.
3 września 1863
Potyczka pod Panasówką k. Biłgoraja.
W czasie powstania styczniowego oddziały powstańcze dowodzone przez płk. Marcina Borelowskiego "Lelewela" i Kajetana Cieszkowskiego "Ćwieka", w pięciogodzinnej bitwie pokonały oddział rosyjski w sile 5 rot piechoty, 200 kozaków i 2 działa. Jedno z niewielu zwycięskich starć w drugiej połowie 1863 r.
4 września 1863
Pod Wolą Cyrusową oddziały powstańcze kpt. Stanisława Szumlańskiego i mjr. Roberta Skowrońskiego zostały zaskoczone przez znaczne siły rosyjskie, złożone z 4 rot piechoty oraz 2 szwadronów huzarów i sotni kozaków, wspieranych przez 2 działa. Mimo niekorzystnej pozycji zajmowanej przez powstańców oraz za cenę strat Polacy zdobyli rosyjskie działo. Dopiero wieczorem, po nadciągnięciu posiłków, wycofali się.
6 września 1863
W bitwie pod Batorzem oddziały powstańcze płk. Marcina Borelowskiego "Lelewela" i Teodora Cieszkowskiego „Ćwieka” zostały rozbite. W walce poległ płk. Marcin Borelowski, jeden z najbardziej znanych dowódców powstania styczniowego.
10 września 1863
Pod Dalikowem połączone 3 oddziały powstańcze pod dowództwem mjr. Roberta Skowrońskiego zostały zaatakowane przez duże siły rosyjskie (ok. 2 pułki piechoty, wsparte 2 szwadronami dragonów i sotnią czerkiesów). Przewaga liczebna nad Polakami doprowadziła do pobicia sił powstańczych. W czasie odwrotu oddział Skowrońskiego uległ rozproszeniu. Ogółem straty polskie wyniosły ok. 100 ludzi, z których większość trafiła do niewoli.
12 września 1863
Pod Rudnią oddział Walerego Wróblewskiego został otoczony przez kilka kolumn rosyjskich. Powstańcy za cenę strat wyrwali się z okrążenia. Płk Wróblewski po starciu rozproszył swój oddział, aby uniemożliwić obławę rosyjską.
16 września 1863
Upadł rząd Karola Majewskiego. Władzę nad powstaniem styczniowym objął tzw. rząd wrześniowy.
17 września 1863
Pod przewodnictwem Franciszka Dobrowolskiego został sformowany nowy rząd powstańczy, tzw. rząd wrześniowy. Zastąpił on rząd Karola Majewskiego, który wobec niepowodzeń realizowanej od czerwca  koncepcji powstania podał się do dymisji 14 lub 15 września. Do „rządu wrześniowego” wszedł m.in. Ignacy Chmieleński. W wyniku nielojalności Ludwika Mierosławskiego oraz sabotowania prac na prowincji m.in. przez Ignacego Chmieleńskiego, nowe kierownictwo powstania utrzymało się jedynie przez miesiąc. Rząd ten mimo krótkiego istnienia przeprowadził scalenie dualistycznej (cywilnej i wojskowej) administracji powstańczej kraju.
18 września 1863
Partyzancki oddział powstańczy, w skład którego wchodzili kurpiowscy chłopi pod dowództwem mjr. Władysława Brandta, zaatakował pod Nowogrodem Łomżyńskim rosyjski posterunek graniczny. Mimo wsparcia udzielonego Rosjanom przez pruskich strażników granicznych i lepszego wyposażenia nieprzyjaciela, Polacy zadawszy znaczne starty przeciwnikom, zmusili ich do wycofania się do Prus. Powstańcy zdobyli znaczny zapas broni i zniszczyli rządową komorę celną.
19 września 1863
O 17.00 między kamienicą Zamoyskich i pałacem Staszica na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie doszło do nieudanego zamachu na namiestnika Królestwa Polskiego i naczelnika rządu cywilnego gen. Fiodora Berga. Zamachowcy, bracia Feliks i Dominik Krasusuki, Władysław Wnętowski i Wojciech Kunke, użyli przeciw carskiemu dygnitarzowi butelek z płynem zapalającym, bomb i garłacza nabitego siekańcami, jednak namiestnikowi Królestwa Polskiego wyszedł bez szwanku.
19 września 1863
Oddział partyzancki Bogusława Ejtminowicza stoczył potyczkę z siłami rosyjskimi pod Łukawicą (pow. bielski).
20 września 1863
Pod Boćkami (pow. bielski) Antoni Barancewicz urządził nieudaną zasadzkę na kolumnę rosyjską kpt. Emalienowa. Było to jedno z ostatnich starć na Grodzieńszczyźnie.
22 września 1863
Oddziałowi powstańczemu Zygmunta Chmieleńskiego udało się wycofać przy niewielkich stratach z zasadzki urządzonej przez Rosjan pod Cierniem koła Jędrzejowa.
23 września 1863
Pod Żdżarami (k. Nowego Miasta) doszło do zwycięskiej potyczki sił powstańczych ppłk. Michała Zielińskiego i mjr. Orłowskiego z rosyjską rotą piechoty, wspartą przez 40 kozaków. Zadawszy nieprzyjacielowi znaczne straty, z powodu braku amunicji, Polacy wycofali się.
25 września 1863
Pod Skoszewami i Gałkowem doszło do krwawych potyczek oddziałów powstańczych ppłk. Michała Zielińskiego i mjr. Orłowskiego z kolumną kawalerii rosyjskiej Zakinsowa, złożoną z sotni kozaków kubańskich i półsotni kozaków dońskich, wspartą niebawem przez piechotę.
30 września 1863
Oddział powstańczy Zygmunta Chmieleńskiego stoczył krwawą walkę z Rosjanami pod Mełchowem koło Lelowa. Mimo znacznych sił zaangażowanych przez carskiego płk. Szulmana (2 roty piechoty, 2 szwadrony dragonów, sotnię kozaków wspartych 3 działami oraz rakietnikami) Rosjanom, którzy ponieśli znaczne straty, nie udało się rozbić oddziału powstańczego.
30 września 1863
Pod Przypkami (k. Tarczyna) oddział powstańczy Pawła Gąsowskiego ps. Pawełka, idący do Grodziska po broń, otoczony przez oddziały rosyjskie, starł się zwycięsko z kozakami dońskimi Zankisowa, wspartymi przez szwadron dragonów i sotnię czerkiesów. Polacy przebili się przez pozycje nieprzyjaciela i wycofali się w okoliczne lasy.
7 października 1863
Pod Borkami został rozbity przez Rosjan ostatni oddział powstańczy na Grodzieńszczyźnie.
10 października 1863
Rząd Narodowy wydał dekret o pożyczce narodowej. Na jej podstawie władze powstańcze wyemitowały Obligacje Tymczasowe Ogólnej Pożyczki Narodowej na łączną sumę 40 mln złotych (ponad 6 mln rosyjskich rubli).
13 października 1863
Pod Tarnowską Wolą sotnia kozaków ppor. Isajewa rozbiła stukonny oddział powstańczy.
14 października 1863
Rząd Narodowy wydał dekret o reorganizacji władz prowincjonalnych. Kierownictwo powstania zapowiedziało zwołanie pospolitego ruszenia.
17 października 1863
Romuald Traugutt dyktatorem powstania styczniowego.

W dobie zaborów Polski, w styczniu 1863 r. wybuchł największy z polskich zrywów niepodległościowych XIX w. – powstanie styczniowe. Wymierzone przeciw Rosji, w obliczu znacznej przewagi nieprzyjaciela w liczbie i jakości uzbrojenia, od samego początku przyjęło ono formę działań partyzanckich a władze powstańcze działały konspiracyjnie, koordynując działania w różnych częściach kraju poprzez sieć emisariuszy. Powstańcom niestety nie udało się w kampaniach wiosennej i letniej wyzwolić choćby niewielkich obszarów od wojsk carskich, ponadto latem 1863 r. Polacy zaczęli ponosić coraz częstsze porażki w walce z Rosjanami. Było to m.in. wynikiem ustawicznie zmienianych koncepcji prowadzenia walki przez kolejne powstańcze Rządy Narodowe. W obliczu serii klęsk, początkowy przeciwnik walki czynnej z Rosją, dawny podpułkownik armii carskiej (m.in. uczestnik kampanii na Węgrzech w 1849 r. i wojny krymskiej), Romuald Traugutt przejął z rąk kierowanego przez Franciszka Dobrowolskiego tzw. rządu wrześniowego władzę i ogłosił się dyktatorem powstania. W miejsce kolektywnego kierownictwa wprowadził silną, scentralizowaną władzę nad powstaniem. Przeprowadził on reformę struktur administracyjnych i reorganizację wojsk polskich, m.in. zakazując bezwzględnie rozpuszczania oddziałów powstańczych. W krótkim czasie ukrócił wśród działaczy powstańczych polityczną walkę o kierownictwo nad powstaniem, do końca musiał jednak zmagać się ze stronnikami pierwszego dyktatora – Ludwika Mierosławskiego, który spoza granic kraju chciał kierować powstaniem. Nowy dyktator wpływał także na realizację dekretu uwłaszczeniowego na prowincji i wzmógł wysiłek dyplomatyczny na zachodzie Europy zmierzający do uzyskania pomocy militarnej Francji i Wielkiej Brytanii. Dzięki tym działaniom w krótkim czasie Polacy zaczęli odnosić sukcesy w walce z armią rosyjską. Tymczasem władze rosyjskie, pragnąc rozbić polską konspirację, do walki z powstaniem zaangażowały potężną sieć szpiegów, donosicieli i policję tajną. Wysiłki rosyjskie ostatecznie zostały uwieńczone sukcesem, gdyż na przełomie marca i kwietnia wpadli oni na trop dyktatora powstania. 10 kwietnia 1864 r. Romuald Traugutt, zamieszkujący od kilku miesięcy dom przy ul. Smolnej Dolnej nr 3 jako kupiec Michał Czarnecki, został aresztowany. Osadzono go początkowo na Pawiaku. Później został przeniesiony do X Pawilonu Cytadeli Warszawskiej. Tam poddano go śledztwu. W trakcie przesłuchań nikogo nie zdradził i całą odpowiedzialność za powstanie wziął na siebie. Decyzją 19 lipca Audytoriat Polowy, najwyższy rosyjski sąd wojskowy, orzekający w sprawach osób szczególnie niebezpiecznych, zdegradował Romualda Tragutta i skazał na karę śmierci. Wyrok wykonano publicznie 5 sierpnia 1864 r. koło Cytadeli. Wraz z ostatnim dyktatorem stracono również 4 członków najwyższych władz.  Śmierć tego najwybitniejszego przywódcy powstania oznaczała jego niechybny koniec.

20 października 1863
Pod Rybnicą partia powstańcza płk. Dionizego Czachowskiego pobiła oddział rosyjski mjr. Czutiego.
20 października 1863
Pod Żyzmorami stoczono ostatnią bitwę powstania styczniowego na Wileńszczyźnie. Oddział partyzancki Feliksa Wysłoucha rozbił rotę piechoty i pół sotni kozaków.
20 października 1863
Oddział Zygmunta Chmieleńskiego został pobity przez Rosjan w starciu pod Oksą. W starciu odznaczył się Faustyn Gryliński, którego awansowano do stopnia pułkownika.
21 października 1863
Pod Jurkowicami oddział powstańczy kpt. Gustawa Rosnera wpadł w zasadzkę zastawioną przez oddziały rosyjskie mjr. Czutiego i ppłk. Golubowa. Oddział kpt. Rosnera został rozbity.
22 października 1863
Oddział gen. Aleksandra Waligórskiego poniósł porażkę w bitwie pod Łążkiem w walce z oddziałami rosyjskimi.
29 października 1863
Rosyjski oddział płk Rambacha w składzie 2 rot piechoty, pół szwadronu ułanów oraz sotni kozaków rozbił partię powstańczą we wsi Czerwonka (k. Sokołowa Podlaskiego).
29 października 1863
Pod Grabowem oddział powstańczy Emeryka Syrewicza stoczył zwycięską potyczkę z niedużą formacją kawalerii rosyjskiej.
29 października 1863
Oddział powstańczy gen. Józefa Hauke-Bosaka poniósł ciężką klęskę pod Jeziorkiem w Górach Świętokrzyskich. Polacy zostali zaatakowani przez silną kolumnę wojsk rosyjskich gen. mjr. Ksawerego Czengiery, liczącą 1200 żołnierzy piechoty, 400 kawalerzystów, 50 kozaków i 2 działa. Z oddziału liczącego 400 osób powstańcy stracili 24 ludzi, rany odniosło 50 żołnierzy powstania, kolejnych 136 Rosjanie wzięli.do niewoli.
31 października 1863
Powstańcom styczniowym udało się zniszczyć most kolejowy pod Piotrkowem.
1 listopada 1863
W Grodzisku oddział powstańczy Pawła Gąsowskiego ps. Pawełka stoczył drobną utarczkę z rosyjskim garnizonem Grodziska.
1 listopada 1863
W Kiernozi (k. Łowicza) doszło do potyczki między oddziałem powstańczym Emeryka Syrewicza, a ścigającymi Polaków 3 rotami Kostromskiego Pułku Piechoty, wspartymi przez sotnię kozaków. Powstańcy bez strat wycofali się z Kiernozi.
2 listopada 1863
Zgrupowanie powstańcze płk. Wojciecha Komorowskiego stoczyło potyczkę z Rosjanami pod Poryckiem. Siły carskie uniemożliwiły skutecznie przedarcie się Polakom przez graniczny kordon. Była to ostatnia próba wznowienia działań powstańczych na Ukrainie.
4 listopada 1863
Pod Mienią (k. Mińska Mazowieckiego) oddział powstańczy Kazimierza Kobylińskiego zaatakował 4 sotnie kozaków rtm. Stahl von Holsteina wspartych rosyjskimi huzarami. Polacy zostali odparci, a dowódca powstańczy, otoczony przez kozaków, zginął.
16 listopada 1863
W czasie powstania styczniowego oddział ppłk. Karola Krysińskiego i mjr. Bogusława Ejminowicza pobił oddział piechoty rosyjskiej mjr. Hryniewieckiego pod Rossoszem.
17 listopada 1863
W czasie powstania styczniowego oddział ppłk. Karola Krysińskiego i mjr. Bogusława Ejtminowicza, liczący 400 ludzi, pobił siły piechoty i kawalerii rosyjskiej mjr. Hryniewieckiego pod Rossoszem.
18 listopada 1863
W czasie powstania styczniowego oddział powstańczy płk. Karola Krysińskiego pobił pod Kolanem, ścigający go oddział piechoty rosyjskiej mjr. Hryniewieckiego i płk. Kwicińskiego.
20 listopada 1863
W czasie powstania styczniowego pod Malinówką powstańcom płk. Karola Krysińskiego udało się wyrwać z obławy przeważających sił rosyjskich pod komendą mjr. Hryniewieckiego, płk. Kwicińskiego oraz płk. Borozdina.
23 listopada 1863
Ścigany przez kawalerię rosyjską oddział powstańczej jazdy Emeryka Syrewicza poniósł ciężką porażkę pod Szewem (k. Chodcza). W starciu z 200 rosyjskimi kawalerzystami płk. Abomeleka oddział powstańczej jazdy poniósł ciężkie straty.
25 listopada 1863
W czasie powstania styczniowego oddział gen. Józefa Hauke-Bossaka zdobył Opatów broniony przez rosyjski garnizon.
28 listopada 1863
Podczas powstania styczniowego oddział gen. Józefa Hauke-Bossaka stoczył nierozstrzygnięty bój pod Ociesękami z kolumną rosyjską płk. Szulmana.
28 listopada 1863
Oddział gen. Józefa Hauke-Bossaka stoczył bój pod Ociesękami z kolumną rosyjską płk. Szulmana. Powstańcy zadali poważne straty kolumnie rosyjskiej złożonej z 3 rot piechoty, sotni kozaków i 2 dział. Wobec nadciągania kolejnych sił carskich powstańcy wycofali się.
2 grudnia 1863
Pod Brodami została stoczona walka oddziału powstańczego z II Korpusu z Rosjanami. Oddziałami powstańczymi dowodził jeden z najzdolniejszych oficerów gen. Józefa Hauke-Bosaka, dezerter z armii rosyjskiej, kpt. Paweł Bogdanow.
4 grudnia 1863

Podczas powstania styczniowego pod Sprową k. Szczekocin, za cenę rozbicia oddziału jazdy rtm. Abrahama Eldensteina, oddziały powstańcze gen. Józefa Hauke Bossaka i Zygmunta Chmieleńskiego pobiły oddział rosyjski gen. Własowa.

5 grudnia 1863

Pod Mierzwinem k. Jędrzejowa oddział powstańczy mjr. Karola Kality "Rębajły" pokonał silny oddział rosyjski.

9 grudnia 1863
Bitwa pod Hutą Szczeceńską. W trakcie rajdu kawaleryjskiego, powstańcy pod dowództwem mjr. Karola Kality "Rębajły" pokonali silny oddział rosyjski.
10 grudnia 1863
Oddział powstańczej jazdy mjr. Nadmillera stoczył pod Rawą potyczkę nocną. Straty powstańców były nieznaczne.
13 grudnia 1863
Pod Życkiem (k. Gombina) duży oddział powstańczej jazdy mjr. Nadmillera, otoczony i przyparty do Wisły przez przeważające siły rosyjskie, stoczył zażartą bitwę. W wyniku znacznej przewagi technicznej i liczebnej nieprzyjaciela Polacy zostali pobici. Z partii powstańczej ocalało jedynie 150 ludzi pod komendą Bartczaka i rtm. Szokalskiego.
13 grudnia 1863
Pod Rzeżewem (k. Kowala) oddział jazdy powstańczej Bartczaka i Szokalskiego, liczący ok. 100 kawalerzystów, poniósł porażkę w walce z mniej liczną formacją rosyjską pod komendą kpt. Szwarca.
15 grudnia 1863
Dekret Romualda Traugutta o reorganizacji sił powstańczych.
Na mocy dekretu, wydanego przez ostatniego dyktatora powstania styczniowego, rozpoczęto scalanie oddziałów partyzanckich w regularne wojsko. Obszar objęty powstaniem podzielono między 5 korpusów powstańczych. Korpusy te dzieliły się na dywizje, a dalej na pułki i bataliony.
16 grudnia 1863
W czasie powstania styczniowego w bitwie pod Bodzechowem jazda powstańcza z II Korpusu gen. Hauke-Bosaka została rozbita przez pułk smoleński płk. Ksawerego Czengiery. W starciu dostał się do niewoli rosyjskiej ciężko ranny płk. Zygmunt Chmieleński. Stracono go 23 grudnia 1863 r. w Radomiu.
16 grudnia 1863
W bitwie pod Janikiem, w czasie powstania styczniowego Rosjanie zaskoczyli i kompletnie rozbili trzystuosobowy oddział kpt. Łady.
22 grudnia 1863
Romuald Traugutt, dyktator powstania styczniowego, wydał dekret nakazujący realizację reformy uwłaszczeniowej. Ziemianie, którzy się nie wprowadzali reformy uwłaszczeniowej mieli być sądzeni przez sądy powstańcze. Groziła im nawet kara śmierci.
25 grudnia 1863
W czasie powstania styczniowego, po porażce oddziałów powstańczych pod Poryckiem, gen. Michał "Kruk" Heydenreich skoncentrował swoje oddziały w Lubelskiem. Oddziały powstańcze zaskoczone pod Kockiem, zostały rozbite przez Rosjan. Po klęsce gen. Heydenreich zbiegł do Galicji.
31 grudnia 1863
Działające na Chełmszczyźnie oddziały powstańcze pod dowództwem ppłk. Walerego Wróblewskiego i mjr. Bogusława Ejtminowicza poniosły pod Bukową Małą i Ossową ciężką porażkę w starciu z dużym rosyjskim oddziałem kawalerii ppłk. Fedorowskiego.
6 stycznia 1864
Pod Uścimowem k. Radzynia Podlaskiego oddział powstańczy mjr. Bogusława Ejtminowicza zaskoczony przez dragonów rosyjskich mjr. Buchnera i rozbity. W walce poległ dowódca powstańczej partii.
9 stycznia 1864
Pod Rudką Korybutową koło Parczewa (Lubelskie) został rozbity oddział powstańczy ppłk. Walerego Wróblewskiego. Ranny dowódca powstańczy zbiegł do Galicji.
17 stycznia 1864
Powstańczy 3. Pułk Stopnicki ppłk. Karola Kality ''Rębajły" stoczył zwycięską walkę pod Lubienicą i Iłżą z oddziałem płk Suchonina, składającym się z 2 rot piechoty i oddziału kozaków. Mimo zaskoczenia powstańców, Rosjanie zostali powstrzymani, a zagrożeni okrążeniem, wycofali się. Za zwycięstwo ppłk Karol Kalita został awansowany do stopnia pułkownika.
20 stycznia 1864
Pod Chmielnikiem (Kielecczyzna) partia powstańcza Rumowskiego-Wagnera stoczyła zwycięską potyczkę z oddziałem kozaków.
27 stycznia 1864
Dyktator powstania styczniowego Romuald Traugutt nakazał poprzez wydany dowódcom powstańczym okólnik zwołanie w marcu oddziałów pospolitego ruszenia.
1 lutego 1864
Józef Jankowski, wybitny działacz powstańczy, został stracony na stokach Cytadeli Warszawskiej.
10 lutego 1864
Konstanty Kalinowski, dowodzący faktycznie siłami powstańczymi na Litwie, zdradzony przez jednego ze swoich żołnierzy, został schwytany przez Rosjan. Stracono go w Wilnie 22 marca 1864 r.
15 lutego 1864
Pod Głowaczowem oddział powstańczy „Dzieci Warszawy” pod komendą Pawła Gąsowskiego „Pawełka” został rozbity przez oddział kozaków kubańskich atamana Zakinsowa. Poległo 40 powstańców, 87 odniosło rany, a 14 dostało się do rosyjskiej niewoli.
16 lutego 1864
Pod Grójcem został rozbity przez Rosjan formujący się oddział Apolinarego Młochowskiego.
21 lutego 1864
Powstańczy II Korpus pod dowództwem pułkowników Ludwika Zwierzdowskiego i Apolinarego Kurowskiego, zostały otoczone pod Opatowem przez siły rosyjskie gen. Ksawerego Czengiery. Dowództwo  powstańców postanowiło się przebić przez kordon wojsk carskich. Choć Rosjanom udało się odeprzeć polskie uderzenie, to jednak część powstańców wyrwała się z okrążenia. Polacy ponieśli wysokie straty, a cześć oddziałów powstańczych w czasie odwrotu została rozbita. Była to ostateczna klęska gen. Józefa Hauke-Bosaka. II Korpusu, jedyny duży i zorganizowany związku taktycznego armii powstańczej przestał istnieć.
23 lutego 1864
Pod Nowogrodem (woj. augustowskie) nieliczny oddział partyzancki Michała Godlewskiego pobił garnizon rosyjski.
28 lutego 1864
Jeden z ostatnich większych oddziałów powstańczych operujących w województwie mazowieckim został rozbity przez siły rosyjskie mjr Szczerbina. Powstańcy pod dowództwem naczelnika wojskowego powiatów warszawskiego i sochaczewskiego kpt. Konstantego Sokołowskiego ps. Piorun początkowo toczyli pomyślnie walkę z nieprzyjacielem. O klęsce przesądziło pojawienie się świeżych sił rosyjskich.
29 lutego 1864
Władze austriackie, w związku z trwającym powstaniem styczniowym w zaborze rosyjskim, ogłosiły stan oblężenia w Galicji. W efekcie zarządzenia pomoc dla chylącego się ku upadkowi powstania z zaboru austriackiego stała się niemożliwa.
1 marca 1864
Został schwytany przez władze rosyjskie działacz powstania styczniowego Karol Majewski. Był on m.in. latem 1863 r. prezesem Rządu Narodowego – kierownictwa sił powstańczych.
17 marca 1864
Powstańczy Pułk Opoczyński ppłk. Jana Rudowskiego zadał poważne straty 2 sotniom kozackim w starciu pod Bliżynem. Szczególnie wysokie straty ponieśli kozacy kubańscy płk. Kulgaczewa.
22 marca 1864
Wincenty Konstanty Kalinowski stracony. 22 marca o 10.30 na pl. Łukijskim w Wilnie został powieszony przywódca powstania styczniowego na ziemiach dawnego Wielkiego Księstwa Litewskiego Wincenty Konstanty Kalinowski. Pochodził on z rodziny szlacheckiej. Ze środowiskami rewolucyjnymi nawiązał kontakt w czasie swoich studiów w Moskwie i Petersburgu. Jako jeden z przywódców studenckiej organizacji konspiracyjnej poznał Zygmunta Sierakowskiego i Jarosława Dąbrowskiego. Od 1861 r. prowadził agitację propowstańczą na Białorusi i na Litwie, a z Wincentym Wróblewskim wydawał radykalne pismo w języku białoruskim. Po wybuchu powstania styczniowego, mimo konfliktu z władzami konspiracyjnymi na Litwie, podporządkował się im. Początkowo był pomocnikiem naczelnika miasta Wilna, później nominowano go na komisarza województwa grodzieńskiego. Ogłosił akt uwłaszczeniowy 1 lutego. Dzięki jego działalności chłopi z grodzieńszczyzny wystąpili zbrojnie przeciw zaborcy. Latem 1863 r. wszedł do kierującego powstaniem na Litwie Wydziału Litewskiego, w którym stopniowo umacniał swoją pozycję, aż wreszcie przekształcił go w Komitet Litewski, co było wyrazem jego dążności do zachowania znacznej niezależności ziem litewskich od Polski. Ze względu na ciężką zimę zezwalał na okresowe rozpuszczanie oddziałów. Zdradzony, został aresztowany w nocy z 9 na 10 lutego 1864 r. W czasie śledztwa nikogo nie zdradził. Wyrok sądu wojennego skazał Wincentego Kalinowskiego na śmierć przez rozstrzelanie, ale generał-gubernator Kraju Północno-Zachodniego Michaił Murawiow zwany „Wieszatielem” osobiście zmienił wyrok na śmierć przez powieszenie. Wincenty Konstanty Kalinowski jest uznawany za bohatera narodowego Polski, Białorusi i Litwy.
10 kwietnia 1864
W nocy z 10 na 11 kwietnia, Romuald Traugutt, ostatni dyktator powstania styczniowego, został schwytany przez rosyjską policję w swoim mieszkaniu na ul. Smolnej 3 w Warszawie.
20 kwietnia 1864
Bronisław Brzeziński, wcześniej członek rządu powstańczego Romualda Traugutta, z którego odszedł w związku różnicą zdań z ostatnim dyktatorem powstania, po przejęciu pieczęci Rządu Narodowego, stanął na czele ostatniego rządu powstania styczniowego. Kierował on upadającym powstaniem do października 1864 r., gdy opuścił Warszawę.
22 kwietnia 1864
W Wilnie Konstanty Kalinowski, dowodzący faktycznie siłami powstańczymi na Litwie został stracony przez Rosjan. Rosjanie schwytali go 10 lutego, w wyniku zdrady jednego z żołnierzy powstańczych.
21 czerwca 1864
Niewielki oddział powstańczy Alfonsa Seyfrida, który wkroczył do Królestwa Polskiego z Galicji został rozbity pod Ojcowem przez Rosjan.
5 lipca 1864
Podczas powstania styczniowego prezes Rządu Narodowego Bronisław Brzeziński powołał Jana Kurzynę na stanowisko pełnomocnika rządu powstańczego poza granicami zaboru rosyjskiego. Jednocześnie z tej funkcji dymisjonowano ks. Adama Sapiehę.
7 lipca 1864
W Berlinie rozpoczął się proces 138 uczestników powstania styczniowego i członków organizacji narodowej z zaboru pruskiego. Oskarżono ich o przemyt broni do Królestwa Polskiego i wspieranie powstańców. Wyrok zapadł 23 grudnia 1864 r.
19 lipca 1864
Audytoriat Polowy Wojsk w Królestwie Polskim wydał wyrok śmierci na Romualda Traugutta oraz 4 innych członków Rządu Narodowego. Był to dział sądowy sztabu głównego rosyjskiej I Armii Czynnej, mający w swych kompetencjach wydawanie wyroków odnośnie osób odgrywających szczególnie doniosłą rolę polityczną oraz byłych wojskowych i urzędników rosyjskich.
5 sierpnia 1864
Śmierć ostatniego dyktatora powstania styczniowego.

W dobie zaborów Polski, w styczniu 1863 r. wybuchł największy z polskich zryw niepodległościowy w XIX w. – powstanie styczniowe. Wymierzone przeciw Rosji, w obliczu znacznej przewagi nieprzyjaciela w liczbie i jakości uzbrojenia, od samego początku przyjęło ono formę działań partyzanckich. Władze powstańcze działały w konspiracji, koordynując działania w różnych częściach kraju poprzez sieć emisariuszy. W obliczu serii poniesionych latem 1863 r. klęsk Romuald Traugutt, dawny oficer armii carskiej, początkowo przeciwnik walki czynnej z Rosją, przejął z rąk Rządu Narodowego władzę i ogłosił się dyktatorem powstania. Rozpoczął on reformę struktur administracyjnych i reorganizację wojsk polskich. W krótkim czasie Polacy zaczęli odnosić sukcesy nad armią zaborczą. Tymczasem władze rosyjskie, pragnąc rozbić polską konspirację, do walki z powstaniem zaangażowały potężną sieć szpiegów, donosicieli i policję tajną. Po śledztwie trwającym niemal pół roku, Rosjanie zaaresztowali ukrywającego się na ul. Smolnej w Warszawie, dyktatora powstania. Mimo dalszego śledztwa, w trakcie którego wielokrotnie prowadzono wielogodzinne przesłuchania Traugutta, ten nie zdradził żadnego ze swoich towarzyszy, nie podał żadnych nazwisk, nawet za obietnicę ewentualnego złagodzenia wyroku. Dlatego został skazany na śmierć przez powieszenie. Wyrok wykonano na stokach warszawskiej Cytadeli. Wraz z ostatnim dyktatorem powstania Rosjanie stracili 4 członków Rządu Narodowego: dyrektora Wydziału Spraw Wewnętrznych Rafała Krajewskiego, dyrektora Wydziału Skarbu Józefa Toczyńskiego oraz pracowników ekspedytury Rządu Narodowego Romana Żulińskiego i Jana Jeziorańskiego. Egzekucja członków najwyższych władz powstańczych miała charakter publiczny. Przed Bramą Straceń zgromadziło się 30 tys. warszawiaków, którzy klęcząc śpiewali pieśni religijne. Wydarzenie to było widomym znakiem, że kolejne przeciw Rosji wymierzone powstanie zostało stłumione przez rosyjskie wojsko i rosyjski aparat bezpieczeństwa.

19 grudnia 1864
Aresztowanie Aleksandra Waszkowskiego, ostatniego powstańczego naczelnika miasta Warszawy w powstaniu styczniowym. Został on stracony 17 lutego 1865 r.
23 grudnia 1864
W Berlinie zakończył się, rozpoczęty 7 lipca, proces 138 uczestników powstania styczniowego i członków organizacji narodowej z zaboru pruskiego przemycających broń do Królestwa Polskiego. Zapadło 11 zaocznych wyroków śmierci, 27 skazano na kary do 2 lat więzienia, 45 uniewinniono, a 55 uwolniono od zarzutu zdrady stanu.
24 grudnia 1864
Patrol kozacki rozbił we wsi Przewózki konny oddział powstańczy ks. Stanisława Brzóski. Kilku powstańców zginęło, a dowódca ukrywał się przed Rosjanami do końca kwietnia 1865 r. Był to ostatni oddział powstańczy.
17 lutego 1865
Śmierć Aleksandra Waszkowskiego - Naczelnika Warszawy w czasie powstania styczniowego.
Na stokach Cytadeli Warszawskiej został stracony  Aleksander Waszkowski, powstańczy Naczelnik Warszawy. Funkcję tą pełnił od 10 grudnia 1863 r. do 19 grudnia 1864 r., kiedy to został przypadkowo aresztowany i uwięziony w X Pawilonie Cytadeli. Była to ostatnia publiczna egzekucja w czasie powstania styczniowego w Warszawie.
24 maja 1865
Na rynku w Sokołowie Podlaskim został stracony ks. Stanisław Brzóska – naczelny kapelan powstania styczniowego oraz ostatni przywódca większego oddziału powstańczego.
27 listopada 1866
W Irkucku rozstrzelano przywódców powstania bajkalskiego z lipca 1866 r: Gustawa Szaramowicza, Narcyza Celińskiego, Władysława Kotowskiego i Jakuba Reinera. Pozostałym 400 powstańcom zaostrzono wymiar kary.
10 maja 1887

W Konstantynopolu zmarł gen. Marian Langiewicz – dyktator powstania styczniowego  1863 r. Po porażkach w starciach z Rosjanami pod Chrobrzem i Grochowiskami wycofał się do Galicji, gdzie został aresztowany przez austriackie władze. 2 lata więziono go w twierdzy Josephstadt.  Potem udał się na emigrację do Wielkiej Brytanii, a następnie do Szwajcarii. Ostatecznie osiadł w Turcji, gdzie wstąpił do armii jako Langie Bey. Pochowano go na cmentarzu Haidar Pasha.

TUTAJ JESTEŚMY
DOJAZD

Autobusy (przyst. Muzeum Narodowe)

111 117 158 507 517 521

Tramwaje przyst. Muzeum Narodowe)

7 8 9 22 24 25 43
GODZINY OTWARCIA

Poniedziałek - Wtorek:

nieczynne

Środa:

10:00 - 17:00

Czwartek - Niedziela:

10:00 - 16:00

Wystawa plenerowa:

Cały tydzień

CENY BILETÓW
NORMALNY 15,00 PLN
ULGOWY 8,00 PLN
GRUPOWY SZKOLNY 4,00 PLN
NEWSLETTER

Jeśli chcesz być na bieżąco informowany o aktualnościach z życia Muzeum zapisz się na naszą listę mailingową

Adres

al. Jerozolimskie 3
00-495 Warszawa
tel. 022 629 52 71 (72)
fax 022 628 58 43
muzeumwp@muzeumwp.pl sekretariat@muzeumwp.pl