Muzeum Wojska Polskiego
   
 
Wybierz język: Szukaj:
A  A  A facebook tripadvisor twitter youtube rss
 
 
SZUKAJ

Moździerz samobieżny "Karl" (Gerät 040)


Zdjęcia
Moździerz samobieżny "Karl" (Gerät 040)

Korpus ciężkiego granatu przeciwbetonowego kal. 600 mm

W 1936 roku rozpoczęto w Niemczech prace konstrukcyjne nad nowym typem ciężkiego moździerza, mogącego niszczyć wszelkie istniejące wówczas fortyfikacje stałe. W ich rezultacie w końcu 1940 roku Wehrmacht otrzymał pierwsze egzemplarze moździerza samobieżnego "Karl" kalibru 600 mm, skonstruowanego przez firmę Rheinmetall-Borsig z Düsseldorfu. Był to jeden z najciekawszych typów sprzętu artyleryjskiego z lat II wojny światowej, broń o niezwykłej sile niszczącej i stosunkowo małym rozrzucie. Pierwszy gotowy samobieżny moździerz kal. 600 mm. zaprezentowano przedstawicielom Urzędu Uzbrojenia Wojsk Lądowych (Heereswaffenamt) 2 lipca 1940 r. Otrzymał on oficjalne oznaczenie Gerät 040. Jednak nosił także przydomek "Karl" - od imienia generała Karla Beckera, inicjatora i gorącego orędownika budowy broni tego typu.
Moździerz montowano na samojezdnej, gąsienicowej lawecie, napędzanej silnikiem benzynowym Daimler-Benz MB503, o pojemności 4450 cm³ i mocy 580 KM. Silnik umożliwiał jazdę z prędkością 10 km/h. Zgodnie z projektem wylot lufy moździerza był skierowany ku tyłowi pojazdu - na swoje stanowisko ogniowe moździerz wjeżdżał na wstecznym biegu. Moździerze "Karl", o masie całkowitej 124 t, były przerzucane do rejonu przewidywanych działań bojowych transportem kolejowym lub drogowym. W pierwszym przypadku moździerz był zawieszony nad torami kolejowymi pomiędzy dwoma, specjalnie skonstruowanymi 5-osiowymi platformami. W drugim przypadku "Karla" demontowano na kilka części i przewożono na specjalnych wieloosiowych przyczepach kołowych (tzw. Culemeyer-Strassenfahrzeuge).
Sześć seryjnych moździerzy "Karl" przekazano Wehrmachtowi w okresie pomiędzy listopadem 1940 r. a sierpniem 1941 r. Poszczególne egzemplarze były dla odróżnienia oznaczone rzymskimi cyframi od I do VI; ponadto każdy moździerz ochrzczono innym imieniem. Pierwsze cztery to: "Adam", "Eva", "Thor" i "Odin". Niestety nie można w ich przypadku ustalić, którym konkretnym numerom odpowiadają poszczególne imiona. Pewne jest jednak, że Gerät V to "Loki", a Gerät VI to "Ziu". Moździerze "Karl" uczestniczyły w działaniach bojowych na froncie wschodnim już w 1941 r. Jednak ich najbardziej znaną akcją bojową był udział w operacji "Störfang" - szturmie Sewastopola w czerwcu 1942 r.
W pierwszych dniach sierpnia 1944 r. na poligonie w Hillersleben utworzono 638. baterię artylerii najcięższej z moździerzem kal. 600 mm o nazwie "Ziu". W połowie miesiąca baterię wysłano do Warszawy. Jedno z stanowisk moździerza "Ziu" znajdowało się w parku Wolskim, kilkadziesiąt metrów od pomnika gen. Sowińskiego. Inne stanowisko przygotowano w rejonie Dworca Zachodniego. W drugiej połowie sierpnia podstawowym zadaniem 638. baterii było wsparcie Grupy Bojowej SS-Gruppenführera Reinefartha, atakującej powstańców na Starówce. "Ziu" ostrzeliwał zabudowę wewnątrz dzielnicy staromiejskiej. Skutki trafienia granatu kal. 600 mm w kilkupiętrową kamienicę były przerażające. Pocisk przebijał kolejne stropy i zazwyczaj eksplodował w części parterowej, powodując zburzenie całej kamienicy i zasypanie piwnic pełnych ludności cywilnej i rannych powstańców. Po zakończeniu walk o Stare Miasto "Ziu" ostrzeliwał Śródmieście.


Dane taktyczno-techniczne moździerzy samobieżnych "Karl" (Gerät 040):
kaliber: 600 mm; długość lufy: 5068 mm; masa pocisku: 2200 kg; masa ładunku wybuchowego: 348 kg; prędkość początkowa pocisku: 220 m/s; donośność maksymalna: 4300 m; zdolność przebijania betonu o grubości 2500 mm; szybkostrzelność: 6-12 strz./godz.;
masa całkowita moździerza: 124000 kg.


Pocisk kal. 600 mm w zbiorach Muzeum Wojska Polskiego

Na wystawie plenerowej w Al. Jerozolimskich eksponowany jest korpus ciężkiego granatu przeciwbetonowego kal. 600 mm, pozbawiony czepca balistycznego i dna z zapalnikiem. Granat ten uderzył 18 sierpnia 1944 r. w budynek przy ulicy Moniuszki 8, w którym mieściła się kawiarnia "Adria" i szczęśliwie dla znajdujących się tam powstańców nie eksplodował. Po rozbrojeniu pocisku przez Stanisława Dutkiewicza, ps. "Pillert", materiał wybuchowy został wykorzystany do produkcji granatów, a sam korpus pocisku pozostawiony. W połowie lat 60. wydobyto go z gruzów "Adrii" i przekazano do zbiorów Muzeum Wojska Polskiego.

Mariusz Skotnicki

TUTAJ JESTEŚMY
DOJAZD

Autobusy (przyst. Muzeum Narodowe)

111 117 158 507 517 521

Tramwaje przyst. Muzeum Narodowe)

7 8 9 22 24 25 43
GODZINY OTWARCIA

Poniedziałek - Wtorek:

nieczynne

Środa:

10:00 - 17:00

Czwartek:

10:00 - 16:00
wstęp bezpłatny

Piatek - Niedziela:

10:00 - 16:00

Wystawa plenerowa:

Cały tydzień

CENY BILETÓW
NORMALNY 15,00 PLN
ULGOWY 8,00 PLN
GRUPOWY SZKOLNY 4,00 PLN
NEWSLETTER

Jeśli chcesz być na bieżąco informowany o aktualnościach z życia Muzeum zapisz się na naszą listę mailingową

Adres

al. Jerozolimskie 3
00-495 Warszawa
tel. 022 629 52 71 (72)
fax 022 628 58 43
muzeumwp@muzeumwp.pl sekretariat@muzeumwp.pl