Muzeum Wojska Polskiego
   
 
Wybierz język: Szukaj:
A  A  A facebook tripadvisor twitter youtube rss
 
 
2 grudnia 2019, 15:28

Sztandar 4. Pułku Ułanów Zaniemeńskich w zbiorach MWP

29 listopada w Pałacu Prezydenckim odbyła się ceremonia przekazania sztandaru 4. Pułku Ułanów Zaniemeńskich do zbiorów Muzeum Wojska Polskiego. W uroczystości uczestniczył Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, Zwierzchnik Sił Zbrojnych Andrzej Duda oraz szef MON Mariusz Błaszczak.

Odnaleziony sztandar jest mocno zniszczony, z dużymi ubytkami tkaniny i haftów. Wymaga gruntownej konserwacji. Próbki tkaniny wysłane zostały do badania mikrobiologicznego, które oceni rzeczywisty stan zachowania i wytyczy drogę działań konserwatorskich.

 

Historia sztandaru:

 

Sztandar ufundowany przez mieszkańców miejscowości Ejszyszki ziemi lidzkiej i społeczeństwo ziemi mińskiej w 1920 r. w czasie działań wojennych, wręczony pułkowi dopiero 19 kwietnia 1922 r. w Wilnie przez Marszałka Józefa Piłsudskiego. Sztandar wykonany według wzoru opracowanego w 1919 r. dla sztandarów Wojska Polskiego. Wyróżniająca nazwa „Pułk 4 Ułanów Zaniemeńskich” nadana została w 1921 r. (Dziennik Rozkazów tajnych MSWojsk. Nr 71, poz. 84 z 1921 r.) Był to jedyny pułk ułański w II RP o tak brzmiącej nazwie, nawiązującej do dziewiętnastowiecznej tradycji.

Wojenne dzieje sztandaru wiążą się z losami niedobitków 4 pułku ułanów i 13 pułku ułanów, którzy weszli w skład Grupy Operacyjnej Kawalerii gen. bryg. Władysława Andersa. 26 września 1939 r. w rejonie Medyki znalazły się dwa lub trzy szwadrony tej grupy ze sztandarami obu pułków. Brak amunicji i beznadziejna sytuacja strategiczna w jakiej znalazły się oddziały rankiem 27 września skłoniły dowódcę 4 pułku ułanów ppłk Ludomira Wysockiego do podjęcia decyzji o kapitulacji. O zmierzchu oba sztandary zakopano. Sztandar 4 pułku ułanów zakopał jego sztandarowy, chor. Michał Jabłoński w asyście ppor. Stanisława Załęskiego z  4 pułku ułanów i rtm. Kazimierza Nawrockiego z 13 pułku ułanów. Według rozbieżnych informacji oba znaki zakopano w jednym dole lub osobno w dołach położonych obok siebie. Na początku lat siedemdziesiątych ubiegłego wieku (lata 1971-1973) Muzeum Wojska Polskiego przeprowadziło akcje poszukiwania świadków ukrycia sztandaru i próbę rekonstrukcji tych wydarzeń, uwieńczoną wyprawą poszukiwawczą w okolice Medyki.  Analiza topograficzna i praca z wykrywaczem nie dały wówczas pozytywnego rezultatu. Sztandar pozostawał w ukryciu aż do chwili obecnej.

 

Opis sztandaru (rekonstrukcja pierwotnego wyglądu)

 

Sztandar kwadratowy (65x65 cm), trzy boki płata obszyte frędzlą złotą, bok czołowy z tuleją skórzaną do mocowania płata na drzewcu. Na obu stronach płata motyw czerwonego krzyża kawalerskiego na złotym tle. Centralne , koliste pole krzyża obwiedzione złotym wieńcem laurowym. Podobne, mniejsze wieńce w narożnikach płata. W wieńcu centralnym na  jednej stronie wizerunek orła z herbu państwowego z 1919 r., na drugiej stronie dewiza „HONOR i OJCZYZNA” W wieńcach narożnych na obu stronach nr pułku „4”. Na stronie odwrotnej płata wzdłuż boku swobodnego napis „EJSZYSZKI ZIEMI LIDZKIEJ CZWARTEMU PUŁKOWI UŁANÓW 1919. KRESY” Wszystkie emblematy i napisy haftowane. Sztandar zawieszony był na drzewcu dwudzielnym, z okuciami i przybity za pomocą gwoździ fundacyjnych. Drzewce zwieńczone było głowicą srebrną w kształcie orła siedzącego na cokole skrzynkowym z nr pułku „4”na ściance licowej.

*Pułk posiadał jeszcze dwa wcześniejsze historyczne sztandary – jeden ofiarowany  dla pierwszego szwadronu przez Panie Pogotowia Wojennego Ziemi Kujawskiej we Włocławku 24 stycznia 1919 r. i drugi sztandar ofiarowany pod koniec 1919 r. przez Koło Polek w Wilnie dla dywizjonu 4 pułku ułanów , który brał udział w wyzwalaniu miasta w kwietniu tegoż roku. Oba sztandary przechowywane były później w muzeum pułkowym i zaginęły w 1939 r.

 

Oprac. Jarosław Pych

drukuj wyślij e-mail wersja pdf
Podziel się: twitter facebook wykop śledzik blip
TUTAJ JESTEŚMY
DOJAZD

Autobusy (przyst. Muzeum Narodowe)

111 117 158 507 517 521

Tramwaje przyst. Muzeum Narodowe)

7 8 9 22 24 25 43
GODZINY OTWARCIA

Poniedziałek - Wtorek:

nieczynne

Środa:

10:00 - 17:00

Czwartek:

10:00 - 16:00
wstęp bezpłatny

Piatek - Niedziela:

10:00 - 16:00

Wystawa plenerowa:

Cały tydzień

CENY BILETÓW
NORMALNY 15,00 PLN
ULGOWY 8,00 PLN
GRUPOWY SZKOLNY 4,00 PLN
NEWSLETTER

Jeśli chcesz być na bieżąco informowany o aktualnościach z życia Muzeum zapisz się na naszą listę mailingową

Adres

al. Jerozolimskie 3
00-495 Warszawa
tel. 022 629 52 71 (72)
fax 022 628 58 43
fax 261 846 277
fax 261 846 270
muzeumwp@muzeumwp.pl sekretariat@muzeumwp.pl